Đề xuất thu tiền lũy tiến để ngăn găm giữ đất dự án

Bộ Tư pháp đang thẩm định dự án sửa đổi Luật Đất đai, trong đó nhiều chính sách được điều chỉnh, hoàn thiện so với dự thảo Chính phủ trình Quốc hội hồi tháng 8.

Một điểm mới tại Điều 38 là cơ chế xử lý đất thực hiện dự án đầu tư nhưng không hoặc chậm đưa vào sử dụng. Nhà nước sẽ thu một khoản tiền lũy tiến hàng năm, tăng dần theo thời gian đất không được sử dụng hoặc chậm sử dụng. Nếu quá 60 tháng chủ đầu tư vẫn chưa đưa đất vào sử dụng, Nhà nước sẽ thu hồi. Mức thu, thời điểm bắt đầu tính và cách xác định khoản tiền lũy tiến chưa được quy định cụ thể trong dự thảo luật mà sẽ giao Chính phủ hướng dẫn.

Cơ quan soạn thảo cho biết cơ chế trên nhằm thể chế hóa Nghị quyết 21 của Trung ương, trong đó yêu cầu thiết kế chính sách để việc găm giữ đất mà không sử dụng trở nên tốn kém hơn lợi ích đầu cơ.

Luật Đất đai 2024 hiện quy định dự án không sử dụng đất trong 12 tháng liên tục kể từ khi nhận bàn giao trên thực địa hoặc chậm tiến độ sử dụng đất 24 tháng so với tiến độ trong dự án đầu tư thuộc trường hợp bị thu hồi.

Tuy nhiên, chủ đầu tư được gia hạn sử dụng đất tối đa 24 tháng và phải nộp bổ sung khoản tiền tương ứng với tiền sử dụng đất, tiền thuê đất trong thời gian gia hạn. Hết thời hạn này mà đất vẫn chưa được đưa vào sử dụng, Nhà nước mới thu hồi, không bồi thường về đất, tài sản gắn liền với đất và chi phí đầu tư vào đất còn lại.

Dự thảo mới thay đổi cách xử lý theo hướng tạo áp lực tài chính tăng dần trong thời gian đất bị bỏ không hoặc chậm sử dụng, thay vì chỉ áp dụng khoản tiền trong thời gian gia hạn như hiện nay.

Theo tổng kết thi hành Luật Đất đai, cơ quan soạn thảo cho rằng pháp luật hiện hành chưa quy định rõ thế nào là "không đưa đất vào sử dụng" và "tiến độ sử dụng đất chậm 24 tháng so với tiến độ ghi trong dự án đầu tư". Việc này gây khó khăn khi xác định vi phạm và xử lý, nhất là với những dự án bỏ đất không sử dụng cần được giải quyết dứt điểm để thu hồi.

Trong quá trình góp ý, một số cơ quan đề nghị làm rõ thời điểm bắt đầu xác định đất chậm sử dụng, khoảng thời gian làm căn cứ tính tiền lũy tiến và thu hồi. Cơ quan soạn thảo tiếp thu theo hướng quy định trong luật nguyên tắc thu tiền lũy tiến và mốc thu hồi sau 60 tháng; các tiêu chí, điều kiện và cách tính cụ thể giao Chính phủ quy định.

Dự thảo cũng loại trừ thời gian bị ảnh hưởng bởi sự kiện bất khả kháng khi xác định việc chậm đưa đất vào sử dụng để thu hồi.

Dự án Luật Đất đai sửa đổi dự kiến tiếp tục được Quốc hội xem xét và thông qua tại kỳ họp tháng 10.