Đâu là kênh dẫn vốn cho Quỹ Nhà ở quốc gia?

Theo Bộ Xây dựng, Quỹ Nhà ở quốc gia sẽ góp phần cân đối cung - cầu, điều chỉnh cơ cấu hàng hóa bất động sản, từ đó tác động hạ giá thành nhà ở thương mại.

Dự thảo quy định việc thành lập, địa vị pháp lý và hoạt động của Quỹ Nhà ở quốc gia theo mô hình đơn vị sự nghiệp công lập, gồm Quỹ Nhà ở Trung ương, Quỹ Nhà ở địa phương. Mục tiêu của Quỹ là đầu tư xây dựng, tạo lập nhà ở để cho thuê.

Vốn hoạt động của Quỹ Nhà ở Trung ương từ ngân sách nhà nước, tiếp nhận đóng góp của tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước cùng các nguồn huy động hợp pháp khác. Dự thảo phân quyền toàn bộ cho địa phương trong việc thành lập, quyết định tỷ lệ trích số tiền và mức vốn điều lệ ban đầu, vốn điều lệ bổ sung vào Quỹ Nhà ở địa phương. 

Theo Bộ Tài chính, dự thảo xác định Quỹ Nhà ở quốc gia chỉ phục vụ cho thuê, hoạt động phi lợi nhuận, có tư cách pháp nhân và là quỹ tài chính ngoài ngân sách. Quỹ không được chi trùng với nhiệm vụ đã do ngân sách đảm bảo. Nhà nước sẽ cấp vốn điều lệ ban đầu, sau đó huy động thêm từ nhiều nguồn lực khác như địa phương, tài trợ và các dự án liên quan.

Về mô hình tổ chức, Bộ cho rằng đơn vị sự nghiệp công lập là phù hợp nhất trong điều kiện hiện nay nhờ khung pháp lý rõ ràng, khả năng triển khai thuận lợi, vừa bảo đảm có sự hỗ trợ của ngân sách, vừa tạo dòng tiền từ cho thuê để tái đầu tư.

Thực tiễn ở TP HCM và Hà Nội đã có các quỹ phát triển nhà ở hoạt động hiệu quả, song mỗi nơi theo một mô hình khác nhau. Điều này đặt ra yêu cầu lựa chọn mô hình thống nhất trên cả nước. Nghị định cần bảo đảm linh hoạt cho địa phương, tránh cứng nhắc áp dụng một mô hình duy nhất, hạn chế phát sinh thêm bộ máy hành chính.

Theo Bộ Nội vụ, Bộ Tư pháp, cần tiếp tục làm rõ mô hình tổ chức và vận hành Quỹ Nhà ở quốc gia, phạm vi áp dụng với Quỹ Trung ương và Quỹ địa phương; bổ sung cơ chế Hội đồng quản lý; quy định rõ việc quản lý vốn, phân biệt nguồn hỗ trợ tự nguyện có mục đích và không có mục đích; cụ thể hóa cơ chế pháp lý về giao đất và thủ tục chuyển giao nhà ở xã hội.

Lãnh đạo Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam đề xuất cần quy định rõ 3 vấn đề gồm cơ chế hình thành quỹ nhà, phương thức quản lý vận hành, huy động vốn.

Phát biểu kết luận, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà nhấn mạnh khả năng tiếp cận nhà ở của người lao động vẫn rất khó khăn. Việc triển khai chính sách cho thuê nhà ở là thiết thực, phù hợp với thực tiễn.

Quỹ Nhà ở quốc gia phải tách bạch giữa quỹ nhà và quỹ tài chính ở cả Trung ương và địa phương; có cơ chế thu hút, huy động vốn. 

Về mô hình quản lý, không nhất thiết lập thêm bộ máy mới mà có thể giao cho các thiết chế sẵn có như quỹ đầu tư phát triển nhà ở tại Hà Nội, TP HCM. Khuyến khích các tổ chức như Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, doanh nghiệp lớn tham gia xây nhà cho thuê.

Lưu ý cơ chế quản lý để thu hút nhân lực chất lượng cao, đủ năng lực quản lý nguồn vốn hàng nghìn tỷ đồng. Cơ chế quản trị phải theo hướng doanh nghiệp, tránh vận hành theo mô hình sự nghiệp cứng nhắc.

Nguồn vốn cho quỹ có thể đến từ nhiều kênh như 20% quỹ đất trong các dự án nhà ở thương mại; quỹ nhà tái định cư còn dư thừa; ngân sách Trung ương, ngân sách địa phương; nguồn tích lũy từ quá trình cho thuê. Tất cả phải được quy định rõ ràng, vận hành linh hoạt, vốn phải quay vòng, tránh để nhà xây xong nhưng không có người thuê. 

Phó Thủ tướng đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu phương án sử dụng 20% quỹ đất từ các dự án nhà ở thương mại, quỹ nhà tái định cư không dùng đến, cho phép vốn tích lũy từ việc cho thuê quay vòng trở lại Quỹ.

Các khu nhà của Quỹ phải nằm trong quy hoạch đô thị, hạ tầng đồng bộ, giá thuê phù hợp, là tài sản công lâu dài. Việc xây dựng và quản lý có thể giao cho doanh nghiệp nhà nước lớn hoặc Tổng Liên đoàn Lao động với các dự án nhà công nhân, ký túc xá.