Chị Tuyết Mai cho biết giữa năm 2024 có mua căn hộ 78 m2 tại phường Thạnh Mỹ Lợi (TP HCM) với giá 6,2 tỷ đồng, trong đó vay ngân hàng 70% (tương đương 4,3 tỷ đồng). Chị được ân hạn nợ gốc và hưởng lãi suất cố định 8,5% trong 24 tháng, mỗi tháng trả 30,7 triệu đồng.
Từ tháng 10 năm nay, gói ưu đãi kết thúc đúng thời điểm nhận nhà. Ngân hàng bắt đầu thu tiền gốc 18 triệu đồng mỗi tháng, đồng thời biên độ thả nổi đẩy lãi suất vay lên 14,8% một năm khiến phần lãi vọt lên 53,5 triệu đồng.
"Tổng gốc và lãi hàng tháng chạm mức 71,5 triệu đồng, trong khi giá cho thuê khu vực này chỉ đạt 14-16 triệu đồng, không đủ bù đắp chi phí. Cạn dòng tiền, tôi đành rao bán giảm 750 triệu đồng so với hợp đồng để tất toán khoản vay", chị Mai nói.
Nhiều chung cư dọc hai bên đại lộ Nguyễn Văn Linh, TP HCM. Ảnh: Minh Long
Tương tự, anh Hoàng Thịnh vay 80% để mua căn hộ 2,7 tỷ đồng tại khu vực giáp ranh TP HCM, được chủ đầu tư hỗ trợ lãi suất 0% và ân hạn nợ gốc đến khi nhận nhà. Tháng 11, khi dự án bàn giao, lịch trả nợ kích hoạt với 7,2 triệu đồng tiền gốc và lãi suất thả nổi 13,5% một năm. Chi phí mỗi tháng nhảy vọt từ 0 đồng lên 31,5 triệu đồng, chưa kể 5% thanh toán đợt cuối và phí bảo trì. Không thể gồng gánh, anh Thịnh chấp nhận giảm 320 triệu đồng (gần 12% giá trị hợp đồng) để nhượng lại tài sản cho khách mua bằng tiền mặt.
Tình trạng ngộp tài chính diễn ra khá phổ biến trên thị trường thứ cấp khi các gói vay ưu đãi kết thúc. Lãi vay tăng buộc chủ nhà phải hạ giá, nhất là khi thu nhập không đủ bù khoản trả nợ.
Báo cáo của Avison Young cho thấy lãi suất vay mua nhà thả nổi neo ở mức 12-15% một năm khiến những người hết ân hạn nợ gốc hụt hơi, bởi mức lãi này cao gấp 3-4 lần hiệu suất sinh lời từ việc cho thuê thực tế tại TP HCM (hiện đạt 3-4% một năm). Đối với nhóm khách hàng phụ thuộc trên 50% vốn vay, áp lực trả nợ lớn, buộc họ hạ giá bán để đẩy hàng.
Thống kê của CBRE và DKRA Consulting ghi nhận giá chung cư thứ cấp tại TP HCM đã giảm phổ biến 4-7% theo quý, lùi về bình quân 60 triệu đồng mỗi m2. Các dự án có nguồn cung lớn, tập trung nhiều khách dùng đòn bẩy ghi nhận mức giảm trên 10%. Trong khi đó, giá bán sơ cấp vẫn neo cao kỷ lục. Knight Frank báo cáo giá chào bán sơ cấp tại TP HCM đạt bình quân 4.210 USD (hơn 100 triệu đồng) mỗi m2, tăng 3% theo quý.
Đại diện CBRE Việt Nam cho biết đây là thời điểm nhạy cảm khi một bộ phận không nhỏ chủ nhà bước vào giai đoạn hết ân hạn nợ gốc. Đối mặt mức lãi suất thả nổi tăng mạnh, áp lực trả nợ hàng tháng trở thành gánh nặng quá sức nên họ phải hạ giá chào bán để thu hồi tiền.
Ông Nguyễn Vũ, chuyên gia đầu tư phân khúc căn hộ, khuyến cáo người mua nhà chỉ nên duy trì mức vay tối đa 50% giá trị tài sản và tính toán kỹ khả năng trả nợ dựa trên thu nhập ổn định, thay vì kỳ vọng lãi suất giảm nhanh. Nếu không đủ sức gồng gánh, việc cơ cấu lại danh mục hoặc sang nhượng bớt tài sản là giải pháp giảm thiệt hại, tránh nợ xấu. Người mua ở thực nên chọn các dự án có pháp lý rõ ràng, tiến độ tốt và đàm phán chính sách hỗ trợ từ chủ đầu tư thay vì lướt sóng mạo hiểm.
Tiến sĩ Huỳnh Phước Nghĩa, chuyên gia kinh tế, đánh giá hiện tượng giảm giá sâu chủ yếu diễn ra cục bộ ở thị trường thứ cấp khi các nhà đầu tư dùng đòn bẩy quá lớn. Dù nguồn cung duy trì và nhu cầu suy yếu, các chủ đầu tư sơ cấp vẫn neo giá cao và chỉ hỗ trợ bằng chính sách tài chính, khiến lãi suất vay mua nhà tiếp tục gây áp lực lên dòng tiền.
Ông Nghĩa lưu ý giá giảm không đồng nghĩa với chi phí sở hữu nhẹ đi, vì lãi suất thả nổi sau ân hạn có thể đẩy số tiền thanh toán hàng tháng lên rất cao. Ông khuyến nghị người mua "săn" hàng ngộp tại TP HCM thời điểm này nên ưu tiên căn hộ đã có sổ hoặc pháp lý hoàn chỉnh, đồng thời chỉ sử dụng tối đa 30-40% vốn vay để tránh rơi vào tình trạng "ngộp lãi".