Ba đặc thù của khu đô thị lấn biển pháp luật hiện hành chưa xử lý

Tại phiên họp ngày 21/8, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn đã trình bày Tờ trình tóm tắt về cơ chế, chính sách đối với dự án xây dựng khu đô thị lấn biển để tích hợp vào dự án Luật Phát triển đô thị, theo Cổng TTĐT Quốc hội.

Ông Tuấn cho biết, nhiều quốc gia đã lấn biển, xây dựng đảo nhân tạo để khắc phục giới hạn về quỹ đất. Các dự án này đều có quy mô đặc biệt lớn và được điều chỉnh bằng khuôn khổ pháp lý riêng, ổn định. Việt Nam có hơn 3.260 km bờ biển; 21 tỉnh, thành phố có biển; quỹ đất ven biển tại các đô thị lớn ngày càng hạn hẹp.

Dự án lấn biển khác cơ bản so với lấn biển thông thường, có 3 đặc thù pháp luật hiện hành chưa xử lý. Gồm đất chưa hình thành khi lập quy hoạch; quy mô lớn, thời gian thu hồi vốn kéo dài; cần khối lượng vật liệu san lấp lớn. Do đó, cơ chế đề xuất chỉ điều chỉnh việc hình thành khu đô thị lấn biển cách bờ, không điều chỉnh hoạt động lấn biển nói chung.  

Bộ trưởng Bộ Tài chính cho biết, Hồ sơ đã được Bộ Tư pháp thẩm định, tiếp thu, giải trình đầy đủ ý kiến của đại biểu Quốc hội khi thảo luận tổ, ý kiến của các cơ quan, bộ, ngành trung ương và địa phương có biển.

Dự thảo đã thu hẹp đáng kể, lược bỏ một số chính sách; không quy định khác Luật Đất đai và Luật Địa chất, Khoáng sản; không miễn, giảm thủ tục về môi trường. 

Cơ quan soạn thảo dự kiến tiếp thu, hoàn thiện dự thảo theo hướng rà soát khái niệm "khu đô thị biển", bảo đảm rõ về đối tượng và phạm vi áp dụng. Không quy định cụ thể tiêu chí về tổng mức đầu tư xây dựng. Không quy định thành một chương riêng về một nội dung cơ chế chính sách mà tích hợp nội dung cần thiết vào các điều khoản phù hợp, bảo đảm cùng một vấn đề được điều chỉnh theo một nguyên tắc, một chế độ pháp lý thống nhất trong luật.

Trên cơ sở đó, Chính phủ báo cáo Quốc hội xem xét cho phép xây dựng cơ chế, chính sách đối với dự án xây dựng khu đô thị lấn biển, đồng thời xem xét thông qua cùng với dự án Luật Phát triển đô thị. 

Trình bày ý kiến thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp (UBPLTP) Phan Chí Hiếu cho biết, nội dung Chính phủ đề xuất thực chất là cơ chế, chính sách đối với dự án xây dựng khu đô thị lấn biển, chưa hình thành đầy đủ cơ chế quản lý, vận hành đối với một loại hình đô thị mới, có yêu cầu đặc thù về quản trị đô thị.

Vì vậy, đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo xác định rõ mục đích tích hợp các cơ chế, chính sách đối với dự án xây dựng khu đô thị lấn biển vào dự thảo Luật.

Nếu mục đích chỉ hướng đến việc quy định cơ chế, chính sách đặc thù cho dự án xây dựng khu đô thị lấn biển thì phạm vi điều chỉnh tại Điều 1 dự thảo Luật đã đủ bao quát nội dung Chính phủ đề nghị bổ sung. Do đó, đề nghị cân nhắc phương án diễn đạt nội dung tích hợp vào Điều 1 cho phù hợp, tránh việc hiểu nhầm khu đô thị lấn biển là một đơn vị hành chính hoặc một cấp chính quyền.

UBPLTP cũng đề nghị xác định rõ có áp dụng chính sách này đối với các dự án lấn biển có quy mô, tính chất tương tự tại các địa phương khác hay không. 

Do đây là các cơ chế, chính sách đặc thù nên có một số nội dung khác với quy định hiện hành. UBPLTP đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát quy định, bảo đảm đồng bộ với pháp luật về đất đai, biển và hải đảo; bảo đảm yêu cầu về quốc phòng, an  ninh, chủ quyền, an toàn hàng hải, bảo vệ môi trường, hệ sinh thái biển và thực hiện các cam kết quốc tế.

Đề nghị chỉ quy định trong Luật này những nội dung thật sự đặc thù, cần thiết, không quy định lại những nội dung pháp luật chuyên ngành đã điều chỉnh hoặc đang được nghiên cứu sửa đổi, bổ sung. Rà soát các quy định dự kiến tích hợp vào dự thảo Luật với các quy định hiện nay để bảo đảm tính thống nhất.

Ông Hiếu cho biết, UBPLTP cơ bản thống nhất với các cơ chế đặc thù để triển khai dự án xây dựng khu đô thị lấn biển quy mô lớn, nhưng cho rằng cần rà soát kỹ từng chính sách về phạm vi, đối tượng, tiêu chí dự án, nhà đầu tư chiến lược, tỷ lệ vốn chủ sở hữu, điều kiện chuyển nhượng dự án, thời hạn hoạt động, các đặc thù về quy hoạch, khai thác khoáng sản san lấp, ưu đãi đối với nhà đầu tư, các yêu cầu về quốc phòng, an ninh, môi trường, cơ chế quản lý, kiểm soát.

Cơ quan này nhận thấy các cơ chế, chính sách tập trung nhiều vào ưu đãi, hỗ trợ và thu hút đầu tư, trong khi cơ chế bảo đảm quản lý, vận hành và kiểm soát rủi ro trong toàn bộ vòng đời dự án chưa được quy định đầy đủ. Do đó, đề nghị cân nhắc bổ sung các quy định này, nghiên cứu tích hợp các cơ chế, chính sách trong dự thảo Luật một cách hợp lý. 

Việc bổ sung cơ chế, chính sách đối với dự án xây dựng khu đô thị lấn biển dẫn đến việc mở rộng phạm vi, đối tượng điều chỉnh của Luật. Đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo bổ sung ý kiến, kết luận của cấp có thẩm quyền về việc tích hợp nội dung này vào Luật Phát triển đô thị.