Danh dự và lời hứa của đàn ông…

Danh dự và lời hứa có tạo nên một người đàn ông chân chính?

Lời hứa bản chất nó là một lời hẹn ước của danh dự mỗi con người. Khi người ta hứa với ai đó làm một việc gì đó, tức là người ta đã mang uy tín của mình ra để đảm bảo việc người ta nhất định sẽ làm với người đã được nghe (thụ hưởng) lời nói đó.

Lời hứa, xưa nay đều là những lời không phải nói ra để cho vui, nhất là với đàn ông. Trung Hoa cổ đại gọi đàn ông là bậc quân tử, một khi đã mở miệng hứa thì sức nặng được ví là “nhất ngôn cửu đỉnh, tứ mã nan truy” (hàm ý lời nói có sức nặng, một khi đã nói thì phải làm, không thay lời). “Danh dự” chiểu theo tháp nhu cầu của Maslow được xếp hàng cao nhất trong các nhu cầu của con người, trong cuốn “Đắc nhân tâm” của Dale Carnegie (Người Mỹ) cũng viết rằng nhu cầu cao nhất của con người là “thị dục huyền ngã” (nôm na là muốn mình được tôn trọng và được kính nể), điều này lại càng đúng với đàn ông vốn yêu thích quyền lực và danh vọng.

Nói từ Tây đến Tàu cũng là để luận chuyện danh dự của đàn ông. Đàn ông thời nào cũng vậy, quốc gia nào cũng thế, luôn tự hào mình là kẻ mạnh, lịch sử trong tiếng Anh gọi là “history” – từ này được ghép bởi 2 chữ “his” + “story” = “câu chuyện của anh ấy”. Điều đó có nghĩa là, người tạo ra lịch sử chính là đàn ông.

Kẻ mạnh muốn tạo ra lịch sử, ngoài tài năng kiệt xuất về thao lược, binh đao, ngoài thiên thời địa lợi nhân hòa thì yếu tố quan trọng không kém đó là “đắc nhân tâm” (đạt lòng người). Một trong những yếu tố để đàn ông giỏi thuật “đắc nhân tâm” thì đó chính là biết giữ lời hứa. Anh ta càng giữ đúng lời hứa của mình với nhiều người, ở nhiều thời điểm, dù khó khăn hay không đều quyết thực hiện cho bằng được, thì anh ta càng nhận được sự tín nhiệm của người khác. Việc đàn ông ý thức được sức nặng trong lời hứa của mình thì điều đó chứng tỏ anh ta là người có danh dự và trọng danh dự.

Đàn ông thời loạn đã "định giá" mình như thế. Còn đàn ông thời nay "định giá" mình ra sao?

Tiền bạc có liên quan gì đến danh dự và lời hứa của đàn ông thời nay?

“Thời loạn tạo anh hùng, thời bình thì chỉ thấy tiểu nhân” – cái sự thật nghe có vẻ chua chát, phiến diện nhưng không phải không có lí. Biết bao đàn ông thời nay vì tiền, vì danh vọng mà vứt cả danh dự của mình, vì tiền mà coi lời hứa nhẹ lựa lông hồng, lúc khốn khó thì nhờ vả bạn bè giúp đỡ tiền bạc, lúc đứng lên được thì phủi tay, quên sạch nghĩa tình, thậm chí còn quỵt luôn cả số tiền đã mượn, đúng nghĩa “nhờ xong vả” vào mặt người đã cưu mang mình qua cơn hoạn nạn.

Tiền bạc như một chất xúc tác mạnh mẽ để thử lòng người. Có câu thành ngữ “dùng tiền để thử đàn bà và dùng đàn bà để thử đàn ông” luận theo nghĩa rộng là thiếu chính xác, bởi hơn ai hết trên đời này, đàn ông thấu hiểu tiền bạc và danh vọng nó cần thiết và hấp dẫn chính bản thân họ ra sao. Vì thế, chẳng cần đến mồi nhử mĩ nhân, chỉ cần dùng tiền bạc để thử đàn ông ta sẽ biết được danh dự của người đàn ông đó – họ trọng thị bản thân mình đến mức nào khi đứng trước tiền bạc? Là bậc quân tử hay đích thị kẻ tiểu nhân?

Tỷ phú người Hồng Kông Lý Gia Thành từng có những câu nói thâm thúy về cái gọi là “triết lí vay tiền” vô cùng sâu sắc. Ông nói: “Thứ người ta cho bạn vay không phải là tiền, mà là lòng tin, sự tín nhiệm, sự khích lệ, là tin tưởng vào năng lực của bạn, là đánh cược vào bạn - của - ngày - mai. Mong bạn bè tôi dù thế nào cũng đừng dẫm đạp lên hai chữ "thành tín". Thất tín chính là phá sản lớn nhất của đời người. Hãy trân trọng!”. Rốt cuộc, có đem thêm chất xúc tác là tiền bạc vào để định nghĩa đàn ông thì cuối cùng, việc giữ lời hứa vẫn luôn là tiêu chí quan trọng nhất để đánh giá danh dự của một người đàn ông.

Đàn ông cần có tiền bạc để khẳng định bản thân mình, nhưng để có được “thị dục huyền ngã” – được người khác kính nể, tôn trọng, sùng bái thì tiền chưa phải là thước đo. Nhiều gã trọc phú lắm tiền nhiều của nhưng thiên hạ vẫn chẳng hề vị nể vì phông văn hóa kém và tư cách tồi, ngược lại anh lái xe 30 tuổi vô danh cứu sống hơn 30 mạng người ở đèo Bảo Lộc lại được mọi người tôn vinh như một vị anh hùng.

Ví von so sánh cũng chỉ nhằm nhấn mạnh một điều: Là đàn ông nếu tự nhận mình quân tử và mong muốn người khác trọng thị mình như một người quân tử thì hãy biết giữ lời hứa ở mọi hoàn cảnh. Bất luận lúc suy hay lúc thịnh phải biết lấy chữ tín làm đầu, đàn ông - người có số làm quan, kẻ có căn làm lính, nhưng đàn ông trên đời chỉ có hai loại: Quân tử và tiểu nhân. Để phân biệt hai loại người này rất đơn giản, hãy nghe lời họ hứa và xem việc họ làm, nếu chưa đủ bạn có thể cho họ vay tiền khi họ hoạn nạn, bạn sẽ biết được họ định giá chính mình như thế nào…