Đề xuất nới điều kiện vay vốn cho người mua nhà xã hội Hà Nội

Đề nghị này được đưa ra tại Báo cáo kết quả giám sát nhà ở xã hội, nhà tái định cư phục vụ giải phóng mặt bằng từ 1/8/2024 đến nay của Ban Đô thị HĐND TP Hà Nội.

Kết quả giám sát cho thấy điều kiện vay vốn cùng thủ tục chuẩn bị dự án là hai trong những khó khăn lớn nhất ảnh hưởng việc triển khai phát triển nhà xã hội. Báo cáo chỉ ra thực tế vẫn còn tình trạng người có điều kiện kinh tế, thu nhập cao mua được nhà xã hội, trong khi người thu nhập thấp bị loại vì thiếu giấy tờ chứng minh. Các gói hỗ trợ như vay ưu đãi giải ngân rất chậm do điều kiện khắt khe với cả chủ đầu tư và người mua.

Quy định bắt buộc người dân phải xin xác nhận thực trạng nhà ở và điều kiện thu nhập tại UBND hoặc Công an cấp xã gặp rất nhiều khó khăn. Lý do là "cơ quan có thẩm quyền đùn đẩy, né trách nhiệm xác nhận do không có dữ liệu đối chiếu".

Do đó, Đoàn giám sát đề nghị UBND thành phố nghiên cứu, kiến nghị các bộ ngành tham mưu Chính phủ ban hành cơ chế hỗ trợ tài chính cho doanh nghiệp và người dân, trong đó có điều kiện vay vốn với người dân thu nhập thấp, đảm bảo dễ tiếp cận. Từ đó, triển khai gói tín dụng ưu đãi ổn định, dài hạn cho doanh nghiệp đầu tư và người có nhu cầu mua, thuê nhà xã hội.

Báo cáo cho đánh giá, số lượng dự án đang triển khai thi công còn chiếm tỷ lệ thấp so với tổng số được duyệt đầu tư. Một số chủ đầu tư vì áp lực tiến độ hoặc để "làm hình ảnh" với người mua nên vội vàng khởi công khi chưa đủ điều kiện. Có dự án đủ điều kiện khởi công trên giấy tờ nhưng thực tế mới chỉ giải phóng mặt bằng 70-80% theo kiểu "xôi đỗ". Quy trình duyệt đầu tư và lựa chọn chủ đầu tư mất nhiều thời gian, thường kéo dài 1-2 năm.

Với nhà tái định cư, một số địa bàn chưa bố trí đầy đủ quỹ nhà, chưa chủ động theo nhu cầu giải phóng mặt bằng thực tế. Việc bố trí tái định cư gặp khó khăn do Nhà nước phải hoàn thành xây dựng hoặc bàn giao nhà trước khi ban hành quyết định thu hồi đất.

Để khắc phục, UBND thành phố được yêu cầu rà soát quy đất, chủ động giải phóng mặt bằng để phát triển nhà ở đồng thời nghiên cứu cắt bỏ khâu "thẩm định và ra quyết định miễn tiền sử dụng đất". Thành phố cũng cần nghiên cứu cơ chế chuyển đổi linh hoạt giữa quỹ nhà xã hội, nhà ở tái định cư và các quỹ nhà khác.

Sở Xây dựng được giao nghiên cứu giảm hoặc bỏ hẳn một số thủ tục hành chính như chấp thuận bán nhà ở hình thành trong tương lai, cấp phép xây dựng nhà xã hội.

Theo kết quả điều tra thống kê giai đoạn 2026-2030, nhu cầu nhà xã hội của Thủ đô dự báo đạt 375.000 căn. Trong Kế hoạch phát triển nhà ở từ nay đến 2030, Hà Nội đặt mục tiêu cấp độ 1 là hoàn thành tối thiểu 120.000 căn. Đến nay, thành phố đã hoàn thành 85% chỉ tiêu với 101.300 căn.