Dự kiến bổ sung thêm trường hợp thu hồi đất phát triển kinh tế xã hội

Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang lấy ý kiến góp ý dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) đến hết ngày 10/8/2026.

Liên quan đến vấn đề thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng, dự thảo đang đề xuất 34 trường hợp, tăng thêm 2 trường hợp so với quy định hiện hành. Thứ nhất là thu hồi đất để thực hiện Điều ước Quốc tế mà Việt Nam là thành viên.

Thứ hai là thu hồi đất đối với dự án thỏa thuận nhận quyền. Đây là trường hợp sử dụng đất để làm dự án thông qua thỏa thuận về nhận quyền sử dụng đất, đã hết thời hạn hoặc hết thời gian gia hạn phải hoàn thành việc thỏa thuận, song đã thoả thuận được trên 75% diện tích đất và trên 75% số lượng người sử dụng đất. Lúc này, HĐND cấp tỉnh sẽ xem xét, thông qua việc thu hồi phần diện tích đất còn lại để giao đất, cho thuê đất cho chủ đầu tư. 

Một số trường hợp thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng được dự thảo điều chỉnh nội dung so với Luật Đất đai 2024. 

Bên cạnh nhóm khu công nghiệp, cụm công nghiệp, khu công nghệ cao, khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, khu lâm nghiệp ứng dụng công nghệ cao, khu phi thuế quan trong khu kinh tế; dự thảo bổ sung khu công nghệ số tập trung; dự án trong khu thương mại tự do, dự án trong trung tâm tài chính quốc tế; trung tâm logistics phục vụ cảng biển, cảng hàng không, cảng thủy nội địa với quy mô sử dụng đất trên 50 ha.  

Ngoài dự án vùng phụ cận các điểm kết nối giao thông và các tuyến giao thông có tiềm năng phát triển; dự thảo đề cập thêm việc tạo quỹ đất để thanh toán dự án theo hợp đồng xây dựng - chuyển giao (hợp đồng BT); tạo quỹ đất để cho thuê đất tiếp tục sản xuất, kinh doanh đối với trường hợp tổ chức đang sử dụng đất mà Nhà nước thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh.

Với các trường hợp thu hồi đất còn lại, nội dung tại dự thảo hầu như giữ nguyên so với quy định hiện hành. 

Bao gồm xây dựng các công trình: giao thông; thủy lợi; cấp nước, thoát nước; xử lý chất thải; năng lượng, chiếu sáng công cộng; dầu khí; hạ tầng bưu chính, viễn thông, công nghệ thông tin; chợ dân sinh, chợ đầu mối; công trình tín ngưỡng; công trình tôn giáo; khu vui chơi, giải trí công cộng, sinh hoạt cộng đồng.

Trụ sở cơ quan Đảng Cộng sản Việt Nam, cơ quan nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội và tổ chức khác được Nhà nước giao nhiệm vụ, hỗ trợ kinh phí hoạt động thường xuyên.

Trụ sở hoặc văn phòng đại diện của các đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc cơ quan Đảng Cộng sản Việt Nam, cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội. 

Cơ sở ngoại giao; cơ sở văn hóa, di tích lịch sử - văn hóa, danh lam thắng cảnh; công trình sự nghiệp về xử lý môi trường, bảo tồn đa dạng sinh học, khí tượng, thủy văn, đăng kiểm, kiểm dịch động vật, thực vật. Cơ sở y tế; cơ sở dịch vụ xã hội; cơ sở giáo dục, đào tạo; cơ sở thể dục, thể thao, cơ sở khoa học và công nghệ được Nhà nước thành lập hoặc cho phép hoạt động. 

Bên cạnh đó còn trường hợp thực hiện dự án nhà ở xã hội, nhà ở cho lực lượng vũ trang nhân dân (trừ trường hợp thỏa thuận về nhận quyền sử dụng đất); nhà ở thuộc sở hữu nhà nước (gồm nhà ở công vụ, nhà cho thuê, nhà ở chính sách); dự án cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư (trừ trường hợp chủ sở hữu nhà chung cư thỏa thuận chuyển nhượng quyền sử dụng đất cho chủ đầu tư để thực hiện dự án theo Luật Nhà ở); dự án tái định cư. 

Khu đô thị theo quy định của pháp luật về xây dựng để xây dựng mới hoặc cải tạo, chỉnh trang đô thị; khu dân cư nông thôn. Trường hợp thực hiện hoạt động lấn biển. Trường hợp thực hiện dự án bố trí đất ở, đất sản xuất cho đồng bào dân tộc thiểu số để thực hiện chính sách đất đai đối với đồng bào dân tộc thiểu số.

Dự án đã được Quốc hội, Thủ tướng Chính phủ chấp thuận, quyết định chủ trương đầu tư theo quy định của pháp luật. Xây dựng công trình trên mặt đất phục vụ vận hành, khai thác, sử dụng công trình ngầm. 

Khu sản xuất, chế biến nông sản, lâm sản, thủy sản, hải sản tập trung quy mô lớn; dự án trồng, bảo tồn gen cây thuốc để phát triển dược liệu y học cổ truyền. Trường hợp hoạt động khai thác khoáng sản đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp phép. Nghĩa trang, nhà tang lễ, cơ sở hỏa táng, cơ sở lưu giữ tro cốt.  

Ngoài ra, trường hợp thu hồi đất để thực hiện dự án, công trình vì lợi ích quốc gia, công cộng không thuộc các trường hợp quy định trên thì Quốc hội sửa đổi, bổ sung các trường hợp thu hồi đất theo trình tự, thủ tục rút gọn.