Dự thảo quy hoạch TP HCM tầm nhìn 100 năm: 5 hệ liên kết chiến lược và các dự án ưu tiên

Theo dự thảo Quy hoạch tổng thể TP HCM thời kỳ 2025 - 2050, tầm nhìn 100 năm, thành phố hình thành 5 hệ liên kết chiến lược, gồm: Hệ Bắc - Nam, Đông - Tây; công nghiệp - sản xuất - logistics; hạ tầng đô thị đa tầng; hệ xanh - xanh dương.

Năm hệ liên kết chiến lược tích hợp là lớp cấu trúc trung gian kết nối 5 cực động lực (cực lõi trung tâm quốc tế, cực đổi mới sáng tạo phía Đông, cực công nghiệp - logistics phía Bắc, cực cảng biển - thương mại tự do phía Nam - năng lượng, cực biển - du lịch) với 10 vùng quản trị phát triển trong mô hình 5-5-10. Mỗi hệ liên kết gồm mạng lưới hạ tầng, chuỗi không gian chức năng, các đầu mối trung chuyển và cơ chế vận hành tương ứng.

Phạm vi của hệ không giới hạn trong một tuyến giao thông đơn lẻ mà bao gồm toàn bộ các không gian trực tiếp tham gia tổ chức dòng người, hàng hóa, vốn, tri thức, du khách, dữ liệu, năng lượng, nước và các quá trình sinh thái của thành phố.

Cấu trúc 5 hệ liên kết bảo đảm liên thông giữa khu vực đô thị trung tâm, vành đai công nghiệp phía Bắc, cửa ngõ hàng không Long Thành, cụm cảng nước sâu Cái Mép - Thị Vải, không gian biển Cần Giờ - Vũng Tàu - Hồ Tràm - Côn Đảo và các vùng sinh thái đầu nguồn.

Cụ thể, hệ liên kết chiến lược Bắc - Nam tổ chức kết nối từ các cửa ngõ lục địa phía Bắc và Tây Bắc qua khu vực đô thị trung tâm đến cụm cảng biển, công nghiệp và đô thị ven vịnh Gành Rái. 

Tại đây, các dự án đô thị mới chỉ được triển khai khi có phương án kết nối giao thông công cộng, cấp nước, thoát nước, xử lý nước thải và tiếp cận hạ tầng xã hội.

Tại Củ Chi - Hóc Môn và Bàu Bàng - Bến Cát, ưu tiên quỹ đất cho ga, trung tâm logistics, khu công nghiệp công nghệ cao, nhà ở công nhân và dịch vụ thiết yếu. Tại Thuận An - Dĩ An - Thủ Đức, ưu tiên tái thiết các khu công nghiệp cũ, bổ sung không gian hỗn hợp quanh ga và giảm giao thông hàng hóa xuyên qua khu dân cư.

Tại Phú Mỹ - Cái Mép, ưu tiên cảng, logistics, công nghiệp cảng, dịch vụ hàng hải và không gian thương mại tự do gắn với tiêu chuẩn môi trường nghiêm ngặt.

Quản lý hệ Bắc - Nam tập trung vào bảo vệ quỹ đất hành lang, đồng bộ tiêu chuẩn kỹ thuật giữa các đoạn tuyến, phân luồng vận tải hàng hóa, tổ chức TOD tại các ga và kiểm soát phát triển ven sông. Các dự án đường bộ, đường sắt, cảng và đô thị được lập thành nhóm dự án theo hành lang, có chung kế hoạch giải phóng mặt bằng, tái định cư, cấp điện, cấp nước và thoát nước.

Giai đoạn đầu ưu tiên hoàn thành các đoạn còn thiếu của cao tốc TP HCM - Mộc Bài, cao tốc TP HCM - Chơn Thành, các tuyến kết nối Cái Mép - Thị Vải và các ga trung chuyển chính. Giai đoạn tiếp theo triển khai đường sắt liên vùng, tuyến hàng hóa Bàu Bàng - Dĩ An - Cái Mép, các trung tâm TOD và tái cấu trúc quỹ đất công nghiệp - đô thị dọc hệ.

Hệ liên kết chiến lược Đông - Tây kết nối Đồng bằng sông Cửu Long với khu vực đô thị trung tâm, Cảng hàng không quốc tế Long Thành, cụm cảng biển nước sâu và chuỗi đô thị - du lịch biển phía Đông Nam. 

Trong đó, Khu vực Tân Kiên - Bình Chánh được bố trí trung tâm đường sắt, logistics và các đô thị TOD. Khu vực Hiệp Phước - Nhà Bè tổ chức cảng, logistics, công nghiệp sạch và đô thị dịch vụ, hạn chế san lấp vùng trũng và thu hẹp hành lang sông. Khu vực Thủ Thiêm - Long Thành tập trung tài chính, thương mại, đổi mới sáng tạo, dịch vụ sân bay và các trung tâm hội nghị.

Khu vực Cần Giờ - Gành Rái - Vũng Tàu - Hồ Tràm được phát triển theo mô hình chuỗi đô thị phân đoạn, ngăn cách bởi vùng sinh thái, rừng, mặt nước và không gian nông nghiệp. Không hình thành dải xây dựng liên tục ven biển...

Giai đoạn đầu ưu tiên hoàn thiện cao tốc Bến Lức - Long Thành, các đoạn vành đai, kết nối Tân Kiên, Quốc lộ 50 và các trục vào cảng; chuẩn bị đầu tư đường sắt TP HCM - Cần Thơ và Thủ Thiêm - Long Thành; nâng cấp luồng thủy và bến cảng. Giai đoạn tiếp theo triển khai hành lang đường sắt Tân Kiên - Phú Mỹ - Vũng Tàu, mạng giao thông công cộng ven biển và các trung tâm dịch vụ - logistics tại Cần Giờ, Phú Mỹ và Vũng Tàu.

Hệ liên kết công nghiệp - sản xuất - logistics đa phương thức tổ chức lại không gian sản xuất, các trung tâm logistics, kho vận, ICD, cảng biển, cảng hàng không và khu thương mại tự do thành một chuỗi cung ứng thống nhất. 

Hệ không được xác định như một tuyến giao thông đơn lẻ mà là mạng các khu công nghiệp, cụm công nghiệp, trung tâm logistics, ICD, ga hàng hóa, cảng thủy nội địa, cảng biển, cảng hàng không và các trung tâm dịch vụ hỗ trợ.

Các vùng phát triển công nghiệp phía Bắc và Đông Nam bố trí quỹ đất dự trữ cho mở rộng hạ tầng, không chuyển toàn bộ đất quanh nút giao thành nhà ở hoặc thương mại. Vùng đệm giữa khu sản xuất và khu dân cư được tổ chức bằng cây xanh, mặt nước, đường giao thông và các công trình kỹ thuật; không sử dụng vùng đệm cho chức năng lưu trú nhạy cảm.

Hệ ưu tiên đầu tư tuyến đường sắt hàng hóa Bàu Bàng – Long Thành - Cái Mép Thị Vải; trung tâm logistics Bàu Bàng, Dĩ An, Phú Mỹ và Cái Mép Hạ; các tuyến đường liên cảng và đường sau cảng; kết nối hàng hóa đến Long Thành; hạ tầng số dùng chung; chuyển đổi các khu công nghiệp cũ tại Thuận An - Dĩ An và mở rộng quỹ đất công nghiệp sạch tại Bàu Bàng - Phú Giáo - Bắc Tân Uyên, Châu Đức - Phú Mỹ.

Hệ liên kết hạ tầng đô thị đa tầng tích hợp giao thông công cộng, TOD, không gian ngầm, hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội và hạ tầng số để tái phân bố dân cư, việc làm và dịch vụ đô thị. 

Hệ liên kết hạ tầng đô thị đa tầng là mạng vận hành chung của Thành phố, tích hợp không gian mặt đất, không gian ngầm, không gian trên cao và nền tảng số nhằm phục vụ trực tiếp dân cư, việc làm, dịch vụ công, giao thông công cộng, cấp nước, thoát nước, năng lượng, viễn thông, xử lý chất thải và ứng phó khẩn cấp.

Giai đoạn đầu tập trung hoàn thiện mạng đường sắt đô thị ưu tiên, các đầu mối Thủ Thiêm, Tân Kiên, Tân Chánh Hiệp và Dĩ An - An Bình; đồng bộ dữ liệu quy hoạch và hạ tầng; xây dựng hành lang kỹ thuật dùng chung tại các khu vực phát triển mới. Giai đoạn sau mở rộng mạng liên vùng, không gian ngầm, TOD và hệ thống điều hành số trên phạm vi toàn Thành phố.

Hệ liên kết xanh - xanh dương kết nối hồ, sông, kênh rạch, vùng trũng, rừng, bờ biển và hệ sinh thái biển đảo thành hạ tầng sinh thái liên tục của Thành phố.

Chức năng cốt lõi của hệ là bảo vệ hạ tầng sinh thái nền, điều tiết nước, giảm ngập, duy trì đa dạng sinh học, kiểm soát giới hạn phát triển và hình thành bản sắc cảnh quan sông nước - biển đảo của Thành phố.