Hiện trạng bờ sông Hồng trước quy hoạch đại lộ cảnh quan

Sáng 11/5, HĐND TP Hà Nội thông qua Nghị quyết phê duyệt chủ trương đầu tư Dự án Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng, quy mô dự kiến hơn 11.000 ha.

Dự án kéo dài từ cầu Hồng Hà đến cầu Mễ Sở, ảnh hưởng tới khoảng 200.000 người dân tại 16 xã, phường dọc hai bờ sông. Tổng mức đầu tư toàn khoảng 737.000 tỷ đồng, dự kiến hoàn thành vào năm 2030. Ảnh trên là bờ Hữu sông Hồng, đoạn cầu Long Biên.

Đoạn gần cầu Chương Dương, nhà cửa được xây dựng ra sát bờ Hữu sông Hồng. Dù ở ngoài đê, dân cư đông đúc không khác phía trong đê, đặc biệt là các khu dân cư như Phúc Tân, Chương Dương, Tứ Liên.

Phố Phúc Tân, thuộc bờ Hữu, sầm uất với nhà cửa san sát, nhiều ngõ nhỏ chỉ vừa một người đi. Sinh sống mấy chục năm ở tuyến phố này, bà Loan cho biết khu này trước đây gần như bỏ không, dần dần người các nơi đến cư ngụ.

Sống sát ngoài bãi sông trong căn nhà khoảng 30 m2, một hộ dân cho biết chuyển tới đây từ những năm 1980, khi đó dân cư vẫn thưa thớt.

Trước thông tin dự án trục đại lộ cảnh quan sông Hồng, người này nói sẵn sàng dời đi khi thành phố yêu cầu, song mong muốn được hỗ trợ nơi tái định cư hợp lý. Đặc biệt, bà mong chính quyền sớm công bố chi tiết các khu bãi được phép giữ lại xây dựng, khu nào phải giải tỏa trắng để ổn định tâm lý sản xuất, sinh hoạt.

Bên cạnh những căn nhà kiên cố, ngoài đê đoạn gần chân cầu Long Biên phía bờ Hữu là nơi tập trung của các khu nhà tạm, xóm phao của người lao động nghèo. Họ chủ yếu sống trong những căn phòng trọ cũ, chỉ có vài đồ dùng thiết yếu, nhà vệ sinh dùng chung với hơn chục phòng trọ khác.

Khoảng bãi bồi trước cửa nhà được nhiều người tận dụng trồng rau xanh. Để thuận tiện, người dân cho xây bậc thang đi xuống, chia thành các ô nhỏ. Một phần rau xanh được mang ra chợ bán, số còn lại phục vụ nhu cầu hàng ngày.

Cách đó hơn 20 km, làng gốm Bát Tràng nằm bên bờ Tả sông Hồng, cũng nằm trong diện dự kiến tái thiết. Khu vực nằm gần cầu Thanh Trì, nhà cửa san sát trong các ngõ nhỏ đặc trưng của làng nghề ven sông Hồng.

Hiện làng vẫn còn rất nhiều hộ theo nghề gốm, nhiều nhà dùng máy nhưng vẫn có nhà dùng tay để tạo tác sản phẩm. Việc tái thiết lại đô thị làng nghề tại xã Bát Tràng nhằm gìn giữ và hồi sinh làng nghề trong cấu trúc không gian phát triển mới.

Nằm trong khu quy hoạch, có làng đào, quất Nhật Tân và Tứ Liên, thuộc bờ Hữu sông Hồng. Tuy nhiên, khác với các khu dân cư tự phát bị di dời, vùng trồng đào Nhật Tân sẽ được bảo tồn. Thành phố sẽ định hình lại hạ tầng để biến những nơi này thành không gian du lịch trải nghiệm, kinh tế sáng tạo.

Người dân đang chăm sóc quất và đào. Dịp cuối năm, hai làng trồng cây cảnh này đông người tới chọn mua cây về chơi Tết.

Sông Hồng đoạn chảy qua Tứ Liên, cách Hồ Gươm 5 km, bờ sông nhà cửa san sát, dân cư đông đúc.

Bãi bồi bên sông đoạn qua cầu Nhật Tân, phía bờ Tả thuộc xã Vĩnh Thanh, dài khoảng 3 km, rộng 1 km, đất đai màu mỡ, được người dân tận dụng trồng hoa màu.

Bãi bồi ven sông Hồng, đoạn qua xã Mê Linh, bờ Tả sông Hồng, là một trong những vựa rau lớn nhất của Thủ đô. Cụm công viên bãi sông Tráng Việt tại xã Mê Linh và xã Thiên Lộc quy mô khoảng 1.113,8 ha là một trong 11 công viên thuộc dự án trục đại lộ cảnh quan sông Hồng.

Toàn bộ dự án dự kiến được triển khai từ năm 2026 đến 2038. Với hai giai đoạn, trong đó giai đoạn 2026-2030 ưu tiên tập trung hoàn thành đầu tư xây dựng các công trình, hạ tầng chính của dự án với trục đại lộ cảnh quan hai bên sông; kè và chỉnh trị lòng, bờ sông hai bên sông; công viên công cộng. Giai đoạn 2030-2038, thành phố sẽ hoàn thành các dự án thành phần còn lại.

Những ngày cuối tháng 5, Hà Nội chuẩn bị triển khai dự án công viên công cộng Phú Thượng tại chân cầu Thăng Long, thuộc bờ Tả. Đây là công viên đầu tiên thuộc trục đại lộ cảnh quan sông Hồng, quy mô gần 20 ha, tổng vốn đầu tư khoảng 1.720 tỷ đồng, dự kiến hoàn thành vào tháng 10/2026.

Công trình nằm trên bãi sông Hồng, tiếp giáp các tuyến giao thông quan trọng như vành đai 3, chân cầu Thăng Long và đường An Dương Vương. Sau khi hoàn thành, công viên được kỳ vọng trở thành không gian xanh ven sông và điểm sinh hoạt cộng đồng phía Bắc Thủ đô.

Trục cảnh quan hai bên sông Hồng. Phần màu hồng là bờ Hữu sông Hồng, màu xanh nhạt là bờ Tả. Đồ họa: Hoàng Khánh