Chuyên gia: Trục đại lộ cảnh quan không phải mục tiêu duy nhất khi điều chỉnh quy hoạch phân khu sông Hồng

Theo định hướng Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm, sông Hồng được xác định là một trong những không gian chiến lược, giữ vai trò “xương sống” về cảnh quan, văn hóa, lịch sử, môi trường và kết nối đô thị. Việc điều chỉnh quy hoạch hướng tới đưa sông Hồng trở thành trục không gian xanh trung tâm gắn với văn hóa, sáng tạo và phát triển kinh tế - xã hội.

Phạm vi nghiên cứu quy hoạch trải dài khoảng 40 km, từ cầu Hồng Hà đến cầu Mễ Sở, thuộc địa bàn 16 xã, phường, với diện tích khoảng 11.418 ha. Thành phố dự kiến bố trí các khu định cư, khu đô thị đa mục tiêu phục vụ tái định cư và tổ chức lại không gian dân cư.

Góp ý tại hội nghị, ông Lê Văn Hoàng, Trưởng ban Công tác Mặt trận Tổ dân phố số 2, phường Hồng Hà đề xuất, quá trình lập quy hoạch cần nhìn nhận đầy đủ mối quan hệ giữa phát triển hạ tầng, giao thông, không gian cảnh quan với bảo tồn văn hóa, sinh kế và sự ổn định lâu dài của người dân.

Cần bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người dân. Trường hợp phải di dời để thực hiện các công trình quan trọng, cần ưu tiên bố trí tái định cư tại khu vực lân cận, với khoảng cách hợp lý.

Đối với các khu vực phải giải phóng mặt bằng (GPMB), thành phố nghiên cứu bố trí khu tái định cư tập trung đầy đủ hạ tầng và có cơ chế bồi thường, hỗ trợ phù hợp. 

Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam phường Phú Thượng Trương Tú Uyên cho biết tại cơ sở, người dân quan tâm nhất đến GPMB, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và ổn định đời sống. Người dân đề nghị được thông tin rõ ràng về phạm vi, tiến độ thực hiện quy hoạch; bảo đảm chính sách bồi thường, quyền và lợi ích hợp pháp; ưu tiên tái định cư gần nơi ở hiện tại, gắn với các điều kiện về việc làm, trường học, giao thông và sinh kế.

GS.TS Trần Đức Nhiệm, Viện trưởng Viện nghiên cứu phát triển đô thị Hà Nội, Giảng viên cao cấp Trường Đại học Giao thông vận tải đề nghị quy hoạch cần được tiếp tục rà soát, bổ sung cả về nội dung và cách tiếp cận để bảo đảm tầm nhìn phát triển lâu dài của Thủ đô. Việc xác định rõ tính chất kế thừa, điều chỉnh và hoàn thiện trên cơ sở quy hoạch đã có sẽ góp phần bảo đảm tính chính danh, thống nhất trong quá trình lập và triển khai quy hoạch. 

Với quy mô nghiên cứu lớn, cần có cơ chế quản lý, triển khai thống nhất, đồng bộ, tránh tình trạng các dự án thành phần phát triển thiếu kết nối. Đặc biệt, trong cải tạo khu dân cư, di dời, tái định cư, thành phố cần ưu tiên phương án ít xâm lấn nhất, tăng khả năng tái định cư tại chỗ hoặc khu vực lân cận và nghiên cứu nhiều lựa chọn để người dân được tham gia quyết định, bảo đảm quyền lợi và tạo đồng thuận xã hội.

Ông Nhiệm cho rằng, công tác truyền thông cần làm rõ vị trí của quy hoạch phân khu: Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng là một dự án thành phần trong tổng thể quy hoạch, không phải mục tiêu duy nhất của việc điều chỉnh quy hoạch. Tầm nhìn của quy hoạch phải lớn hơn một dự án, hướng tới xây dựng một Hà Nội an toàn, sinh thái, giàu bản sắc và phát triển bền vững trong tầm nhìn dài hạn.

Theo PGS.TS Bạch Thành Định, Chủ nhiệm Hội đồng Tư vấn công tác Dân tộc, Tôn giáo Ủy ban MTTQ Việt Nam TP Hà Nội, quy hoạch không gian đô thị ven sông Hồng cần được nhìn nhận đồng bộ giữa phát triển đô thị, cảnh quan, văn hóa và sinh kế cộng đồng.

Khi hình thành các khu đô thị, nhà ở mới ven sông, cần xác định rõ người dân sẽ sinh sống, làm việc và tạo lập sinh kế như thế nào. Mong muốn tái định cư tại chỗ của người dân không chỉ là câu chuyện chỗ ở, mà còn gắn với việc gìn giữ truyền thống, làng nghề và những giá trị văn hóa được hình thành qua nhiều thế hệ.

Ông Định cho rằng, nếu xây dựng công viên, quảng trường hay các công trình văn hóa, cần làm rõ mục tiêu phát huy giá trị gì, ai là chủ thể và người dân địa phương sẽ tham gia, hưởng lợi như thế nào. Những giá trị truyền thống có thể trở thành chất liệu để hình thành những sản phẩm văn hóa, du lịch đặc sắc.

Bên cạnh đó, quy hoạch cần tính đến các kịch bản thiên tai, lũ lụt cực đoan do biến đổi khí hậu và những sự cố bất thường, không chỉ tính toán theo điều kiện thủy văn thông thường. 

Kết luận hội nghị, bà Bùi Huyền Mai, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam TP Hà Nội nhấn mạnh, việc lấy ý kiến nhân dân không phải là một bước thủ tục hành chính đơn thuần, mà là quá trình phát huy quyền làm chủ của nhân dân, huy động trí tuệ xã hội, góp phần nâng cao chất lượng, đặc biệt là tính khả thi của quy hoạch. 

Đề nghị MTTQ các xã, phường nằm trong ranh giới quy hoạch và vùng ảnh hưởng tạo điều kiện để người dân tiếp cận hồ sơ, tài liệu và tham gia góp ý bằng những hình thức phù hợp. Việc tổng hợp ý kiến cần bảo đảm đầy đủ, khách quan, phản ánh trung thực tâm tư, nguyện vọng của nhân dân.