Hợp tác công tư thúc đẩy chuỗi giá trị khoai tây bền vững Việt Nam, hướng tới nông nghiệp tái tạo và giảm phát thải

Nâng cao năng lực cung ứng bằng chuỗi giá trị liên kết

Theo thông tin của Viện Cây lương thực và Cây thực phẩm công bố tại Hội thảo PSAV diễn ra hồi tháng 10/2024, các tỉnh phía Bắc có khoảng 15.000 – 18.000 ha khoai tây, sản lượng 250.000 – 320.000 tấn. Ngành còn hạn chế về quy mô vùng trồng, chất lượng giống, cơ giới hóa và nguồn cung cho chế biến. Vì vậy, trọng tâm là kết nối nông dân với thị trường, chuẩn hóa nguyên liệu và nâng cao hiệu quả.

Mô hình hợp tác giữa PSAV, Trung tâm Khuyến nông Quốc gia, PepsiCo, Syngenta và các đối tác kết nối từ vùng nguyên liệu, khoa học cây trồng đến thu mua và chế biến. PepsiCo phát triển vùng nguyên liệu và đầu ra, Syngenta cung cấp giải pháp khoa học cây trồng, các đối tác hỗ trợ chuyển giao kỹ thuật và phát triển cộng đồng.

Ông Lê Quốc Thanh, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Quốc gia nhận định giá trị của mô hình nằm ở khả năng kết nối chính sách, thị trường, khoa học và hệ thống khuyến nông trong cùng một chuỗi giá trị.

Từ bốn hộ nông dân đến vùng nguyên liệu hơn 2.000 ha/năm

Đại diện PepsiCo cho biết năm 2008, đơn vị bắt đầu phát triển vùng nguyên liệu khoai tây tại Lâm Đồng với 4 hộ nông dân. Từ năm 2019, việc hợp tác với Syngenta và các đối tác được mở rộng, từng bước ứng dụng tưới tiết kiệm, quản lý dinh dưỡng, cơ giới hóa, thiết bị bay không người lái, cảm biến thời tiết và công cụ số.

Đến năm 2025, vùng nguyên liệu đạt hơn 2.000 ha/năm, năng suất bình quân 23 – 26 tấn/ha và cao nhất 58 tấn/ha tại Lâm Đồng. Hơn 2.000 hộ tham gia, khoảng 6.000 lượt nông dân được đào tạo, năng suất được ghi nhận cao gấp 2 – 3 lần phương thức truyền thống. Mô hình còn tiết kiệm khoảng 3.800 m³ nước/ha, giảm nước pha thuốc bảo vệ thực vật khi dùng thiết bị bay không người lái xuống khoảng 1/10, thu gom hơn 5.000 kg bao bì và giảm phát thải khoảng 9%.

Ông Ngô Quang Nhật, Giám đốc Cấp cao Chuỗi Cung ứng, PepsiCo Foods Việt Nam chia sẻ: “Một chuỗi cung ứng bền vững phải bắt đầu từ sinh kế bền vững của người nông dân. Khi thị trường, hỗ trợ kỹ thuật và đầu ra được kết nối, nông dân có cơ sở gắn bó lâu dài với cây khoai tây”.

Mở rộng chuỗi giá trị, thúc đẩy nông nghiệp tái tạo và giảm phát thải

Tại sự kiện, hơn 150 đại biểu đã trao đổi về 3 vấn đề trọng tâm: cải thiện sức khỏe đất; tối ưu sử dụng nước, phân bón và đầu vào; tăng cường công nghệ và dữ liệu để theo dõi năng suất, chi phí, tài nguyên và phát thải. Kinh nghiệm về nông nghiệp tái tạo, luân canh lúa - khoai tây và đo lường giảm phát thải cũng được chia sẻ.

Các bên hướng tới mô hình hợp tác công tư do thị trường dẫn dắt, lấy khoa học và công nghệ làm nền tảng, đặt nông dân ở vị trí trung tâm và tạo ra kết quả phát triển bền vững có thể đo lường.

Ông Nguyễn Thanh Tuấn, Giám đốc Đối ngoại và Phát triển bền vững, Syngenta Việt Nam chia sẻ: “Đây không chỉ là một vùng nguyên liệu, mà là hệ thống sản xuất tạo ra nhiều giá trị hơn trên mỗi hecta, sử dụng tài nguyên hiệu quả hơn và giảm tác động tới môi trường.”

Khởi động Dự án Mùa vụ mới, thúc đẩy nông nghiệp tái tạo và thích ứng khí hậu

Sự kiện cũng khởi động Dự án Mùa vụ mới, do Quỹ PepsiCo tài trợ và CARE tại Việt Nam thực hiện, với sự phối hợp của PSAV, Trung tâm Khuyến nông Quốc gia và các đối tác. Dự án hướng tới nâng cao năng lực kinh tế - xã hội và khả năng chống chịu với biến đổi khí hậu của nông hộ nhỏ, đặc biệt là phụ nữ.

Dự án được triển khai trong giai đoạn 2026 – 2028 tại Đắk Lắk, Gia Lai và Thanh Hóa, với ngân sách 1 triệu USD, dự kiến hỗ trợ trực tiếp 13.600 nông hộ và tác động gián tiếp tới 73.400 người. Ba trụ cột gồm nông nghiệp tái sinh và thích ứng khí hậu; tiếp cận đầu vào, tài chính, công nghệ và thị trường; phát triển và chia sẻ mô hình hiệu quả.

Ông Nguyễn Đỗ Anh Tuấn, Giám đốc PSAV, Vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, cho biết Bộ sẽ tiếp tục đồng hành cùng các đối tác để triển khai, mở rộng những sáng kiến có giá trị thực tiễn và thúc đẩy hợp tác công tư.

Thí điểm chuỗi giá trị khoai tây toàn diện tại Thanh Hóa sẽ góp phần kiểm chứng, hoàn thiện mô hình trước khi xem xét nhân rộng. Các bài học và vướng mắc sẽ được tổng hợp qua diễn đàn chính sách công tư của PSAV, làm cơ sở đề xuất khuyến nghị tới Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng các cơ quan liên quan.