Theo rà soát ban đầu của UBND xã Phong Nha, có 19 dự án đầu tư du lịch tại các vị trí được xem là "đất vàng". Đến nay chỉ 4 dự án đi vào hoạt động, 5 dự án bị thu hồi, còn 10 dự án bỏ hoang, chậm tiến độ nhiều năm, do năng lực nhà đầu tư, giải phóng mặt bằng…
Ảnh trên là dự án Ecobana do Công ty TNHH Phong Nha Green Travel làm chủ đầu tư, được chấp thuận chủ trương từ năm 2017 trên diện tích đất hơn 8.300 m2 ở trên đường 20 Quyết Thắng, cách trung tâm Phong Nha khoảng một km. Sau gần 9 năm, công trình vẫn dang dở.
Các hạng mục như nhà hàng, nhà điều hành, bể bơi và khu khách sạn chưa hoàn thiện. Khuôn viên không có người trông coi, cỏ mọc um tùm, nhiều công trình xuống cấp.
Dãy phòng khách sạn liền kề mới xây dựng xong phần thô, công trường vắng bóng công nhân, cây cỏ mọc kín lối đi.
Một công trình khách sạn mới chỉ đổ móng và dựng trụ bêtông rồi bỏ hoang nhiều năm, sắt thép hoen rỉ. Nơi đây không có người trông coi, nhiều bức tường bị vẽ bậy.
Cùng cảnh ngộ, khu nghỉ mát và giải trí Phong Nha của Công ty TNHH Văn Minh Đô Thị được giao đất từ năm 2004 với diện tích khoảng 50 ha, nằm gần Ban Quản lý vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng, sau hơn hai thập kỷ vẫn chưa hoàn thành.
Chủ đầu tư từng bồi thường giải phóng mặt bằng gần 48 ha và được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất 4,8 ha. Năm 2019, một công trình hai tầng được xây dựng dở dang rồi dừng lại.
Cũng trong khuôn viên dự án, chủ đầu tư xây dựng một cột đá được lắp ghép dựng đứng khắc tích trầu cau, nay nằm trơ trọi giữa bãi đất cỏ mọc.
Nằm ngay trung tâm Phong Nha, dự án tổ hợp lưu trú và vui chơi giải trí của Công ty TNHH Thương mại Du lịch Gà Lôi Trắng được chấp thuận đầu tư từ năm 2016 với diện tích gần 6.000 m2, sau nhiều năm chưa triển khai.
Khu đất dự án đối diện chợ Phong Nha, phía sau là nghĩa trang liệt sĩ xã, từng trở thành nơi tập kết rác thải của người dân, gây ô nhiễm và mất mỹ quan. Trước Tết Bính Ngọ 2026, chính quyền xã yêu cầu chủ đầu tư dựng hàng rào tôn xung quanh để ngăn tình trạng này.
Dự án khu nghỉ dưỡng kết hợp trang trại Xuân Sơn Farmstay tại tổ dân phố Na được cấp chủ trương đầu tư từ năm 2016.
Sau nhiều năm đắp chiếu, công trình được tái khởi động từ giữa năm 2025, các hạng mục đang dần hoàn thiện. Đây là khu đất vàng nằm bên sông Son, xung quanh núi đá vôi, đối diện là Trung tâm du lịch Phong Nha - Kẻ Bàng.
Trên tuyến đường 32 m ở trung tâm Phong Nha có 3 dự án được chấp thuận chủ trương đầu tư, cho thuê đất nhiều năm nhưng đến nay án binh bất động. Các dự án này đều chậm tiến độ so với quyết định chủ trương đầu tư. Cũng trên đường này, hai dự án bị thu hồi do vi phạm tiến độ.
Trước tình trạng nhiều dự án chậm tiến độ, bỏ hoang, một lãnh đạo xã Phong Nha cho biết đã báo cáo UBND và đề nghị sở ngành rà soát, đánh giá lại năng lực nhà đầu tư, năng lực dự án và các vướng mắc để xử lý. "Nếu không triển khai thì cần có phương án thu hồi, bàn giao cho nhà đầu tư mới để tránh lãng phí, thất thu", ông nói.
Phong Nha - Kẻ Bàng được định hướng trở thành trung tâm du lịch tầm cỡ quốc gia và quốc tế. Năm 2025, di sản thế thế này đón gần một triệu lượt khách, song nhiều dự án chậm tiến độ gây lãng phí quỹ đất và ảnh hưởng mỹ quan du lịch.