Tổng thuật Phiên thảo luận 1 (VIF 2027): Bức tranh vĩ mô 2027 – Nguồn lực cho chu kỳ tăng trưởng mới

Phiên thảo luận “Bức tranh vĩ mô 2027 – Nguồn lực cho chu kỳ tăng trưởng mới” tại Diễn đàn Đầu tư Việt Nam 2027 - Vietnam Investment Forum 2027 (VIF 2027), có sự tham gia của các diễn giả:

- TS. Cấn Văn Lực – Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV, Thành viên Hội đồng Tư vấn Chính sách Tài chính – Tiền tệ Quốc gia

- Ông Nguyễn Việt Anh – Phó Tổng Giám đốc phụ trách Chiến lược và Quản trị Ngân hàng, TPBank

- Ông Nguyễn Đức Hải – Giám đốc Đầu tư Cấp cao, Manulife Investments Việt Nam

Phiên thảo luận được điều phối bởi: Bà Trịnh Quỳnh Giao, CEO CTCP Quản lý quỹ PVI (PVI AM)

Ba lớp vấn đề tại phiên thảo luận

Bà Trịnh Quỳnh Giao, CEO CTCP Quản lý quỹ PVI (PVI AM): Chúng ta đã đi qua 10 tháng đầu năm của năm 2026, chỉ còn khoảng hơn 50 ngày nữa là sang năm mới. Đây chính là năm thứ hai trong chu kỳ tăng trưởng bứt phá theo định hướng của Chính phủ.

Những kết quả đạt được đến giờ này mà chúng ta có thể tổng kết là GDP quý 3 tăng gần 10%, công nghiệp và đầu tư công tiếp tục mở rộng, FDI đăng ký và thực hiện đều tăng mạnh. Ngay trước thềm diễn đàn, Quốc hội đã thông qua nghị quyết về kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và chốt mục tiêu tăng trưởng từ 10% trở lên. Bức tranh tăng trưởng vô cùng tích cực.

Tuy nhiên, câu hỏi quan trọng hơn mà chúng tôi muốn đặt ra là: Mức tăng trưởng này có thực sự bền vững không và có thể kéo dài được bao lâu?

Trong phiên thảo luận ngày hôm nay, tôi muốn tập trung vào ba vấn đề chính để cùng thảo luận với ba diễn giả: Chu kỳ tăng trưởng mới đã thực sự hình thành chưa và thông qua những dấu hiệu nào? Chúng ta có đủ nguồn vốn và vốn có đủ độ dài để duy trì chu kỳ đó không? Tiền đã thực sự đi vào doanh nghiệp chưa và đã tạo ra hiệu quả hay chưa?

Đầu tư công và nhập khẩu tăng mạnh: Động lực tăng trưởng đã thực sự lan tỏa vào nền kinh tế?

Bà Trịnh Quỳnh Giao, CEO CTCP Quản lý quỹ PVI (PVI AM): Trong 10 tháng qua, nhập khẩu của chúng ta tăng nhanh hơn xuất khẩu, trong đó 94% nhập khẩu là tư liệu sản xuất và giải ngân đầu tư công đạt 69% kế hoạch - mức cao nhất từ trước đến nay.

Những con số này cho thấy kỳ vọng đầu tư rất lớn nhưng cần kiểm chứng xem khoản đầu tư này đã thực sự tạo hiệu ứng lan tỏa vào nền kinh tế hay chưa? Theo TS. Cấn văn Lực, Việt Nam đã thực sự bước vào một chu kỳ tăng trưởng cao mới chưa và đâu là dấu hiệu thuyết phục nhất? 

TS. Cấn Văn Lực, Chuyên gia Kinh tế trưởng Ngân hàng BIDV, Thành viên Hội đồng Tư vấn Chính sách Tài chính - tiền tệ Quốc gia: Chúng ta đã bước vào một chu kỳ tăng trưởng mới. Hôm qua tôi tham gia trao đổi với các doanh nghiệp bất động sản, hôm nay gặp gỡ các nhà đầu tư chứng khoán và có thể thấy khá rõ điều này.

Tăng trưởng kinh tế thế giới năm nay dự kiến đạt khoảng 3%, thấp hơn mức 3,4 - 3,5% của năm ngoái. Trong khi đó, Việt Nam đang có sự bứt phá. Năm ngoái, GDP tăng trưởng 8%, còn năm nay chúng tôi dự báo có thể đạt 9,5 - 9,7%.

Tất nhiên, việc đạt mức tăng trưởng hai con số ngay trong năm đầu tiên của giai đoạn mới là khá khó khăn, trong bối cảnh các động lực tăng trưởng mới vẫn đang trong quá trình chuẩn bị và vận hành trong suốt một năm qua.

Về các động lực tăng trưởng, cần xem xét đồng thời cả phía cung, phía cầu và những động lực mới.

Ở phía cung, có thể nhìn vào ba khu vực kinh tế chủ yếu. Thứ nhất, nông nghiệp cần duy trì mức tăng trưởng khoảng 4 - 4,5%. Trong 9 tháng đầu năm, khu vực này đã tăng trưởng 4,2%, cho thấy tín hiệu tích cực.

Thứ hai, công nghiệp và xây dựng cần tăng trưởng trên 10%. Thực tế, mức tăng trưởng của khu vực này trong 9 tháng đầu năm đã đạt 10,2%.

Thứ ba, dịch vụ cũng cần tăng trưởng trên 10%. Tuy nhiên, đây vẫn là điểm còn hạn chế khi mức tăng trưởng 9 tháng đầu năm mới đạt khoảng 9,3 - 9,4%. Điều này cho thấy khu vực dịch vụ chưa thực sự phát huy hết tiềm năng.

Như vậy, có thể thấy ba động lực chủ yếu ở phía cung đang đóng góp vào tăng trưởng kinh tế.

Ở phía cầu, một tín hiệu tích cực là mức nhập siêu đang giảm dần. Trong 9 tháng đầu năm, nhập siêu hàng hóa của Việt Nam vào khoảng 19 tỷ USD nhưng đến hết tháng 10 đã giảm còn khoảng 12 tỷ USD. Tuy nhiên, cần tính thêm mức nhập siêu dịch vụ khoảng 8 tỷ USD. Như vậy, tổng mức nhập siêu của nền kinh tế đến thời điểm hiện tại vào khoảng 20 tỷ USD.

Dù vậy, con số này chưa phải vấn đề quá đáng lo ngại bởi cần nhìn vào nguyên nhân dẫn đến nhập siêu trong năm nay.

Thứ nhất, trên thế giới đang diễn ra làn sóng đầu tư rất lớn vào trí tuệ nhân tạo (AI) và các trung tâm dữ liệu. Điều này kéo theo nhu cầu xuất nhập khẩu các trang thiết bị công nghệ cao tăng mạnh.

Đáng chú ý, xuất khẩu điện tử của Việt Nam trong 10 tháng đầu năm tăng 71% -  mức tăng chưa từng có. Đây là kết quả có sự đóng góp từ làn sóng đầu tư vào AI và các trung tâm dữ liệu trên thế giới.

Thứ hai, trong bối cảnh rủi ro gia tăng, nhiều doanh nghiệp đã chủ động nhập khẩu và tích trữ hàng hóa. Đến thời điểm hiện nay, lượng hàng tồn kho tích lũy từ trước đang được đưa vào sử dụng nhiều hơn so với giai đoạn trước. Đây cũng là một trong những nguyên nhân khiến đà nhập siêu đang giảm dần.

Thứ ba, mặt bằng giá hàng hóa năm nay đều tăng, đặc biệt là giá năng lượng. Năm ngoái, Việt Nam nhập siêu xăng dầu khoảng 7 tỷ USD, trong khi năm nay chúng tôi ước tính con số này có thể lên tới 10 tỷ USD. Như vậy, riêng nhập siêu xăng dầu đã tăng thêm khoảng 3 tỷ USD.

Tuy nhiên, điều chúng tôi lo ngại nhất đối với hoạt động ngoại thương của Việt Nam là năng lực của doanh nghiệp trong nước vẫn còn rất yếu. Hiện nay, khoảng 80% kim ngạch xuất khẩu đến từ khu vực FDI, trong khi khu vực này cũng chiếm khoảng 73% kim ngạch nhập khẩu.

Các doanh nghiệp FDI có xu hướng xuất siêu, còn doanh nghiệp trong nước lại thường xuyên nhập siêu. Điều này cho thấy khu vực doanh nghiệp nội địa vẫn đang đối mặt với những hạn chế đáng kể về năng lực cạnh tranh và tham gia vào chuỗi xuất nhập khẩu.

Đây cũng là lý do Bộ Chính trị và lãnh đạo Đảng đã ban hành một loạt nghị quyết quan trọng nhằm phát triển các khu vực doanh nghiệp và đầu tư.

Trong đó, Nghị quyết 68 về phát triển kinh tế tư nhân hướng tới nâng cao năng lực của doanh nghiệp tư nhân trong nước và hộ kinh doanh. Nghị quyết 79 tập trung phát triển doanh nghiệp nhà nước và khu vực kinh tế nhà nước. Bên cạnh đó, Nghị quyết 10 đề cập đến phát triển khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài.

Tôi cho rằng Việt Nam cần phát triển đồng đều cả ba khu vực này để tạo nền tảng tăng trưởng bền vững. Nhìn chung, những tín hiệu về tăng trưởng hiện nay là khá rõ nét.

Một động lực quan trọng khác ở phía cầu là đầu tư. Hoạt động đầu tư trong năm nay tăng trưởng mạnh. Những người làm trong lĩnh vực đầu tư có thể cảm nhận khá rõ điều này.

Trong 9 tháng đầu năm, tổng vốn đầu tư trên cả nước tăng khoảng 15%. Trong đó, khu vực đầu tư nhà nước tăng mạnh nhất, ở mức 17,5%; khu vực FDI tăng 14,5% và khu vực tư nhân tăng 14%.

Nếu muốn đạt mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số, tổng vốn đầu tư cần tăng khoảng 15%. Như vậy, về cơ bản, mức tăng trưởng đầu tư trong 9 tháng đầu năm đã đạt được ngưỡng mà chúng tôi dự tính ban đầu.

Về tiêu dùng, đây cũng là một động lực quan trọng của tăng trưởng kinh tế. Cần lưu ý rằng tiêu dùng hiện đóng góp khoảng 60 - 62% vào tăng trưởng GDP của Việt Nam.

Trong 9 tháng đầu năm, tiêu dùng cuối cùng tăng khoảng 8,3 - 8,4%, tích cực hơn nhiều so với giai đoạn trước. Tuy nhiên, để có thể đạt được mục tiêu tăng trưởng đề ra, mức tăng tiêu dùng cần cao hơn, khoảng 9 - 9,5%.

Bên cạnh các động lực truyền thống, những động lực tăng trưởng mới cũng đóng vai trò rất quan trọng. Có thể kể đến khoa học công nghệ, chuyển đổi số, liên kết vùng và cải cách thể chế kinh tế. Đây đều là những lĩnh vực đang được triển khai quyết liệt, nhưng cần có thời gian để phát huy hiệu quả.

Chúng tôi kỳ vọng với đà triển khai hiện nay, các động lực mới sẽ đóng góp tích cực hơn vào tăng trưởng kinh tế trong những năm tới. Trên cơ sở đó, tôi dự báo tăng trưởng GDP năm tới có thể đạt khoảng 10%, đây là mục tiêu khả thi.

Tuy nhiên, nền kinh tế vẫn phải đối mặt với 4 nhóm rủi ro lớn. Thứ nhất là áp lực lạm phát. Lạm phát đang gia tăng trên phạm vi toàn cầu và Việt Nam cũng không nằm ngoài xu hướng này. Chúng tôi dự báo lạm phát cả năm nay có thể ở mức 4,5 - 4,7%, trong khi năm tới dự kiến khoảng 4,5%.

Thứ hai là vấn đề thanh khoản của hệ thống tài chính. Áp lực thanh khoản hiện lớn hơn, việc huy động và xoay vòng nguồn vốn giữa các khu vực cũng khó khăn hơn. Đây là vấn đề cần được kiểm soát chặt chẽ.

Thứ ba là những rủi ro trên thị trường bất động sản. Thị trường hiện vẫn chưa phục hồi rõ nét, thậm chí còn đối mặt với những diễn biến khó khăn. Tuy nhiên, tôi kỳ vọng quá trình sàng lọc và lành mạnh hóa thị trường sẽ tiếp tục diễn ra, qua đó giúp thị trường có những chuyển biến tích cực hơn trong năm tới.

Cuối cùng là những rủi ro và bất định từ bên ngoài. Các yếu tố rủi ro quốc tế ngày càng gia tăng, khó dự báo và có thể tác động đến triển vọng kinh tế trong nước.

Đó là 4 nhóm rủi ro lớn mà chúng ta cần đặc biệt lưu ý.

Doanh nghiệp đã bước vào pha mở rộng đầu tư nhưng mức độ lan tỏa chưa đồng đều

Bà Trịnh Quỳnh Giao, CEO CTCP Quản lý quỹ PVI (PVI AM): Những rủi ro chúng ta cần lưu ý hiện nay bao gồm áp lực lạm phát, vấn đề thanh khoản và diễn biến trên thị trường bất động sản.

Với cá nhân tôi, các yếu tố rủi ro từ bên ngoài luôn tiềm ẩn nhiều bất định. Thực tế, đây là những rủi ro xuất hiện hằng năm và có xu hướng gia tăng. Do đó, nền kinh tế cũng như các doanh nghiệp cần chủ động nâng cao năng lực chống chịu, thích ứng và xem đây như một trạng thái bình thường mới.

Từ góc độ ngân hàng - đơn vị cung ứng tín dụng, tiếp nối những phân tích và số liệu vĩ mô mà TS. Cấn Văn Lực vừa chia sẻ,ông Nguyễn Việt Anh, Phó Tổng Giám đốc phụ trách Chiến lược và Quản trị Ngân hàng, Ngân hàng TMCP Tiên Phong (TPBank) đánh giá như thế nào về việc doanh nghiệp đã thực sự bước vào giai đoạn mở rộng đầu tư hay chưa? Đặc biệt, đối với khu vực doanh nghiệp tư nhân, liệu hoạt động đầu tư đã có sự khởi sắc rõ nét hơn hay vẫn còn những điểm nghẽn như phân tích trước đó?

Ông Nguyễn Việt Anh, Phó Tổng Giám đốc phụ trách Chiến lược và Quản trị Ngân hàng, Ngân hàng TMCP Tiên Phong (TPBank): Có nhiều dấu hiệu cho thấy Việt Nam đang bước vào một chu kỳ tăng trưởng mới. Mục tiêu tăng trưởng GDP hai con số là một thách thức lớn nhưng hiện nay chúng ta đang chứng kiến sự tăng trưởng tương đối đồng đều ở các động lực như đầu tư, xuất nhập khẩu và tiêu dùng.

Theo tôi, để xác định nền kinh tế đã thực sự bước vào một chu kỳ tăng trưởng mới hay chưa, cần xem xét 5 yếu tố.

Thứ nhất, doanh nghiệp mở rộng hoạt động sản xuất, kinh doanh. Thứ hai, lợi nhuận tăng trưởng và dòng tiền được cải thiện. Thứ ba, năng suất lao động tăng. Thứ tư, thu nhập của các hộ gia đình được cải thiện. Thứ năm, hệ thống tài chính và kinh tế vĩ mô duy trì sự ổn định để bảo đảm những kết quả tăng trưởng này có thể kéo dài.

Đối chiếu với các yếu tố trên, chúng tôi nhận thấy hoạt động mở rộng sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp đã diễn ra, nhưng mức độ chưa đồng đều giữa các khu vực.

Trong năm 2026, đầu tư công và khu vực FDI ghi nhận sự mở rộng mạnh mẽ. Khu vực FDI duy trì xuất siêu, trong khi khu vực doanh nghiệp trong nước vẫn nhập siêu. Các doanh nghiệp FDI vừa trực tiếp nhập khẩu, vừa mua hàng hóa từ doanh nghiệp trong nước; trong khi đó, doanh nghiệp nội địa cũng nhập khẩu nguyên vật liệu và tư liệu sản xuất từ nước ngoài.

Qua số liệu nhập khẩu năm nay, chúng tôi nhận thấy lượng hàng hóa và tư liệu sản xuất được đưa vào Việt Nam khá lớn, phục vụ nhu cầu đầu tư mở rộng hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Xét về cơ cấu tín dụng, khoảng 70% dư nợ tín dụng đang phục vụ lĩnh vực thương mại và dịch vụ, hơn 20% dành cho hoạt động đầu tư mở rộng sản xuất, kinh doanh, phần còn lại phục vụ tiêu dùng.

Các doanh nghiệp FDI cũng đang mở rộng hoạt động và chủ động cân đối nguồn vốn. Như vậy, hoạt động đầu tư mở rộng sản xuất, kinh doanh đã diễn ra nhưng chưa trở thành xu hướng phổ biến trên diện rộng.

Trong năm 2026, đầu tư công đóng vai trò tạo động lực, đưa dòng tiền vào nền kinh tế và mở ra cơ hội tham gia cho doanh nghiệp trong nước, bao gồm cả khu vực kinh tế tư nhân. Hoạt động thương mại tăng trưởng mạnh, trong khi dịch vụ và du lịch quốc tế cũng phục hồi.

Bên cạnh đó, chúng ta đang chứng kiến những thay đổi lớn về tổ chức bộ máy và cải cách thủ tục hành chính. Trong giai đoạn chuyển đổi, nhiều người vẫn còn lúng túng khi sử dụng các dịch vụ công trực tuyến. Tuy nhiên, khi đã quen với phương thức này, người dân và doanh nghiệp có thể tiết kiệm thời gian thực hiện thủ tục, đồng thời giảm chi phí giấy tờ.

Việc quản lý thuế, kiểm soát dòng tiền và sử dụng hóa đơn, chứng từ điện tử cũng được đẩy mạnh trong năm 2026. Theo tôi, khi các quy định được triển khai đồng bộ, những doanh nghiệp hoạt động thiếu minh bạch có thể dần bị đào thải khỏi thị trường.

Từ góc độ ngân hàng, khi có thông tin rõ ràng hơn về hoạt động kinh doanh và dòng tiền của doanh nghiệp, chúng tôi cũng có thêm cơ sở để đánh giá, hỗ trợ và cung cấp vốn.

Đối với khu vực doanh nghiệp tư nhân nhỏ và vừa, hoạt động sản xuất, kinh doanh trong năm 2026 chưa suy giảm nhưng cũng chưa ghi nhận sự khởi sắc rõ nét. Hiện tại, đầu tư công, các doanh nghiệp lớn và khu vực FDI vẫn đang đóng vai trò là những động lực tăng trưởng chủ yếu.

Tôi cho rằng năm 2026 là năm tạo tiền đề, còn năm 2027 sẽ là thời điểm kiểm chứng liệu nền kinh tế có thực sự bước vào một chu kỳ tăng trưởng mới hay không.

Khi các chủ thể trong nền kinh tế dần thích ứng với những thay đổi, dòng tiền, hàng hóa và thông tin sẽ được lưu chuyển thông suốt hơn. Mức độ lan tỏa của tăng trưởng khi đó sẽ được thể hiện qua năng suất lao động, hiệu quả hoạt động kinh doanh và niềm tin đầu tư trên toàn nền kinh tế.

Chi phí vốn tăng cao, doanh nghiệp tư nhân chưa thực sự bước vào chu kỳ đầu tư mới

Bà Trịnh Quỳnh Giao, CEO CTCP Quản lý quỹ PVI (PVI AM): Từ những chia sẻ của ông Nguyễn Việt Anh, có thể thấy một chu kỳ tăng trưởng mới đã bắt đầu hình thành. Tuy nhiên, mức độ lan tỏa của tăng trưởng vẫn chưa đồng đều. Đối với khu vực kinh tế tư nhân, đặc biệt là các doanh nghiệp vừa và nhỏ, sự bứt phá vẫn chưa thực sự rõ nét.

Dù vậy, điểm sáng được cả TS. Cấn Văn Lực và ông Nguyễn Việt Anh đề cập là quá trình cải cách thể chế và thủ tục hành chính đang được triển khai quyết liệt. Những cải cách này được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao tính minh bạch của nền kinh tế.

Ở góc độ vĩ mô, sự minh bạch giúp củng cố niềm tin và thu hút dòng vốn. Ở cấp độ doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp nhỏ và vừa, thông tin minh bạch hơn sẽ giúp ngân hàng đánh giá chính xác hơn tình hình hoạt động, qua đó cải thiện khả năng tiếp cận vốn.

Cuộc chơi đang dần thay đổi, đòi hỏi các doanh nghiệp phải thích ứng và chủ động đổi mới để tham gia vào một môi trường kinh doanh mới với tính minh bạch và công bằng cao hơn. Đây là điểm tôi đặc biệt tâm đắc từ những chia sẻ vừa rồi.

Như vậy, chúng ta đã lắng nghe góc nhìn từ chuyên gia kinh tế vĩ mô và đại diện lĩnh vực ngân hàng. Tiếp theo, tôi muốn chuyển sang góc nhìn từ chuyên gia thị trường vốn.

Câu hỏi xin được dành cho ông Nguyễn Đức Hải, Giám đốc Đầu tư cấp cao, Công ty Quản lý quỹ Manulife Investment Việt Nam: Nếu như các diễn giả vừa rồi đều nhận định hoạt động đầu tư mới đã bắt đầu hình thành, vậy trên thị trường vốn, xu hướng này đang được thể hiện qua những tín hiệu nào?

Ông Nguyễn Đức Hải, Giám đốc Đầu tư cấp cao, Công ty Quản lý quỹ Manulife Investment Việt Nam:

Thực tế, chúng ta đã chứng kiến những chuyển biến rõ nét của kinh tế vĩ mô. Tuy nhiên, để khẳng định nền kinh tế đã bắt đầu một chu kỳ tăng trưởng mới hay chưa, cá nhân tôi cho rằng vẫn còn quá sớm. Hiện nay, tăng trưởng vẫn chủ yếu dựa trên những động lực cũ, trong đó có việc mở rộng đầu tư.

Cụ thể, Chính phủ đang mở rộng chính sách tài khóa nhằm kích thích tăng trưởng kinh tế. Đây gần như mới chỉ là bước khởi đầu. Từ lực đẩy ban đầu của chính sách vĩ mô, nền kinh tế cần tiếp tục tạo ra hiệu ứng lan tỏa, thu hút dòng vốn tư nhân tham gia đầu tư. Tuy nhiên, đến nay chúng ta vẫn chưa thực sự nhìn thấy quá trình lan tỏa này.

Chúng tôi đã nghiên cứu báo cáo tài chính 9 tháng đầu năm của nhiều doanh nghiệp lớn niêm yết trên thị trường chứng khoán. Kết quả cho thấy tổng tài sản của các doanh nghiệp có tăng nhưng mức tăng chi tiêu vốn đầu tư (CapEx) lại khá thấp.

Đáng chú ý, mức độ gia tăng đầu tư có sự phân hóa rõ rệt giữa các doanh nghiệp. Nếu loại trừ phần tăng trưởng đến từ Vingroup, mức tăng đầu tư của nhóm doanh nghiệp vừa và nhỏ còn lại khá thấp.

Điều này cho thấy, trong khi môi trường kinh tế vĩ mô đang thúc đẩy tăng trưởng nhanh thông qua đầu tư, vẫn tồn tại những điểm nghẽn khiến khu vực doanh nghiệp tư nhân gặp khó khăn trong việc triển khai giai đoạn phát triển mới.

Theo tôi, một trong những yếu tố đáng chú ý là chi phí vốn. Nhìn lại hơn một năm qua, chi phí vốn đã tăng khá nhanh, thậm chí có những thời điểm tăng đột biến.

Nếu phân tích cơ cấu chi phí vốn, có thể thấy mức tăng đến từ hai cấu phần chính. Thứ nhất là lợi suất trái phiếu Chính phủ, có thể xem là mức lãi suất tham chiếu phi rủi ro. Trong giai đoạn vừa qua, lợi suất này đã tăng khoảng 130 điểm cơ bản.

Thứ hai, chi phí vốn của doanh nghiệp còn chịu thêm phần bù rủi ro. Do đó, ngoài mức tăng khoảng 130 điểm cơ bản từ lợi suất trái phiếu Chính phủ, doanh nghiệp hiện phải trả thêm hơn 300 điểm cơ bản.

Điều đó cho thấy một vấn đề là các thành viên thị trường hiện nay cũng đang yêu cầu mức lợi suất cao hơn rất nhiều so với giai đoạn trước.

Khoảng 1,5 năm trước, doanh nghiệp có thể phát hành trái phiếu với lãi suất khoảng 8,5 - 8,7%. Nhưng hiện nay, cũng doanh nghiệp đó khi ra thị trường có thể phải chấp nhận mức lãi suất 10,5 - 11%, thậm chí 12%, tùy thuộc vào năng lực tài chính và mức độ cấp thiết của dự án.

Với thực trạng này, Việt Nam chưa thể bước ngay vào một chu kỳ tăng trưởng mạnh mẽ mới mà mới chỉ đang ở giai đoạn đầu. Chúng ta đang đưa nguồn lực vào khu vực công. Từ động lực này, cần tạo ra sức lan tỏa để kéo dòng vốn tư nhân vào nền kinh tế, thúc đẩy các doanh nghiệp tư nhân cùng mở rộng và tăng trưởng.

Muốn giải quyết bài toán này, chúng ta cần gia tăng độ sâu tài chính của nền kinh tế, thay vì chỉ dựa vào ngân sách và hệ thống ngân hàng. Đồng thời, cần tạo thêm động lực để các kênh huy động vốn, chẳng hạn thị trường vốn, phát triển mạnh hơn và hỗ trợ khu vực tư nhân.

Đáng tiếc, trong giai đoạn trước, thị trường trái phiếu doanh nghiệp đã trải qua một cuộc khủng hoảng. Hệ lụy của cuộc khủng hoảng này có thể hình dung như một con lắc: thị trường từng mở rộng rất nhanh, sau đó phản ứng có phần thái quá trước các rủi ro, dẫn đến nguy cơ đổ vỡ. Tiếp đó, các biện pháp quản lý lại được siết chặt, khiến thị trường khó tìm được trạng thái cân bằng giữa yêu cầu kiểm soát rủi ro và khả năng huy động nguồn lực phục vụ phát triển kinh tế.

Tôi nghĩ hệ thống tài chính vẫn cần có những điều chỉnh tiếp theo. Chúng ta đã ban hành nhiều quy định mới, nhưng có thể thấy một thực tế là các yêu cầu đối với phát hành trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ, đặc biệt là nghĩa vụ công bố thông tin, trong nhiều trường hợp còn cao hơn cả phát hành ra công chúng.

Bà Trịnh Quỳnh Giao,CEO CTCP Quản lý quỹ PVI (PVI AM): Trong phần đầu của phiên thảo luận, chúng ta đều nhận định chu kỳ tăng trưởng mới có thể chưa hoàn toàn hình thành nhưng những tín hiệu tăng trưởng đã được thể hiện rõ qua các con số.

Câu hỏi tiếp theo đặt ra là nếu nhu cầu đầu tư thực sự gia tăng, chúng ta có đủ nguồn vốn để đáp ứng hay không? Một phần vấn đề này đã được anh Lực đề cập, đồng thời cũng liên quan đến băn khoăn của anh Hải về việc nguồn vốn có đủ rẻ để tiếp tục nuôi dưỡng chu kỳ tăng trưởng hay không.

Đây là vấn đề rất đáng quan tâm, bởi lãi suất tiết kiệm hiện nay đã lên tới 9%, trong khi tăng trưởng tín dụng đang cao hơn khá nhiều so với tăng trưởng huy động vốn, dù khoảng cách này đã thu hẹp đôi chút trong tháng 10. Với mặt bằng lãi suất huy động như vậy, lãi suất cho vay có thể lên tới 12 - 13%, thậm chí cao hơn, tạo áp lực rất lớn cho doanh nghiệp và cản trở đà tăng trưởng.

Thời gian qua, Ngân hàng Nhà nước đã triển khai nhiều biện pháp nhằm hạ lãi suất, hỗ trợ tăng trưởng và cung ứng vốn cho nền kinh tế, trong đó có việc ban hành các công văn yêu cầu ngân hàng giảm lãi suất. Trên thực tế, mặt bằng lãi suất cũng đã giảm nhẹ.

Đặc biệt, vào thứ Hai vừa qua (ngày 9/11), Ngân hàng Nhà nước thông báo sẽ mua USD giao ngay hằng tuần với mức giá 25.500 đồng, qua đó bổ sung thanh khoản cho thị trường.

Theo TS. Cấn Văn Lực, liệu chi phí vốn có thể giảm trong năm 2027 hay không? Lãi suất còn dư địa để giảm tiếp không? Giới hạn của chính sách nằm ở đâu nếu Ngân hàng Nhà nước và Chính phủ đã sử dụng tất cả các công cụ chính sách?

TS. Cấn Văn Lực, Chuyên gia Kinh tế trưởng Ngân hàng BIDV, Thành viên Hội đồng Tư vấn Chính sách Tài chính - tiền tệ Quốc gia: Theo quan điểm của tôi, một trong những rào cản lớn đối với mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao hiện nay là mặt bằng lãi suất và lạm phát đều ở mức cao.

Trong quá trình tư vấn cho Chính phủ, chúng tôi cũng tập trung chủ yếu vào vấn đề này, với hai mục tiêu: Thứ nhất, bảo đảm hệ thống tài chính an toàn và có đủ thanh khoản. Thứ hai, tìm giải pháp để từng bước hạ mặt bằng lãi suất.

Trước hết, cần nhận diện rõ nguyên nhân khiến lãi suất tăng đột ngột trong thời gian qua để có giải pháp kiểm soát phù hợp. Có 4 nguyên nhân chính khiến mặt bằng lãi suất bắt đầu tăng nhanh từ khoảng thời điểm này năm ngoái.

Thứ nhất, mục tiêu tăng trưởng kinh tế năm ngoái được đặt ra ở mức khoảng 6,5 - 7%. Tuy nhiên, đến giữa năm, chúng ta quyết tâm đạt mức tăng trưởng 8%. Vì vậy, định hướng điều hành tín dụng cũng được nới rộng. Tăng trưởng tín dụng ban đầu dự kiến ở mức 15 - 16% nhưng sau đó được điều chỉnh lên tới 19%.

Thứ hai, xu hướng giảm lãi suất trên thế giới bắt đầu phân hóa và chững lại.

Thứ ba, nền kinh tế bắt đầu chuẩn bị cho chu kỳ tăng trưởng mới, khiến các chủ thể trên thị trường có xu hướng tích lũy vốn, qua đó tạo thêm áp lực lên lãi suất.

Thứ tư, lạm phát bắt đầu có dấu hiệu nhích lên.

4 yếu tố này cùng tích tụ đã đẩy mặt bằng lãi suất huy động tăng lên, kéo theo lãi suất cho vay cũng tăng theo. Vậy lãi suất hiện nay có thể giảm được hay không? Quan điểm của tôi là điều này không dễ dàng.

Trước hết, lãi suất điều hành của Ngân hàng Nhà nước gần như không còn nhiều dư địa để giảm. Mức 4,5% hiện nay đã tương đối thấp.

Đối với lãi suất thị trường, chẳng hạn lãi suất tiền gửi, nếu giảm mạnh thì liệu dòng tiền có tiếp tục chảy vào ngân hàng và hệ thống tài chính hay không? Nếu nguồn tiền gửi suy giảm, chúng ta sẽ lấy nguồn vốn ở đâu để cho vay?

Điều này có thể tạo ra rủi ro thanh khoản đối với hệ thống tài chính. Vì vậy, chúng ta cũng không thể giảm mạnh lãi suất trong bối cảnh hiện nay.

Vậy chúng ta có nên giảm lãi suất hay quyết tâm giảm lãi suất? Quan điểm của tôi là có thể quyết tâm giảm nhưng cần thực hiện từng bước.

Chẳng hạn, với lãi suất huy động, có thể thử giảm khoảng 0,5 điểm phần trăm để quan sát phản ứng của thị trường. Nếu diễn biến thuận lợi, chúng ta có thể giảm thêm.

Đối với lãi suất cho vay, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước và Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo hệ thống ngân hàng cố gắng phấn đấu giảm từ 1,5 - 2%. Về cơ bản, toàn hệ thống đang quyết tâm thực hiện theo định hướng này.

Tuy nhiên, có thể thấy biên lãi ròng (NIM) của hệ thống ngân hàng đang giảm. Cuối năm ngoái, NIM ở mức khoảng 3%; đến quý I năm nay còn khoảng 2,8% và hiện tại giảm xuống khoảng 2,5%.

Với mức độ rủi ro của nền kinh tế, doanh nghiệp và hệ thống tài chính hiện nay, NIM 2,5% không phải là mức cao. Để so sánh, NIM của Trung Quốc khoảng 3%, còn Singapore khoảng 3,5%, dù mức độ rủi ro tại thị trường Singapore thấp hơn.

Nhìn chung, lãi suất vẫn có thể giảm nhưng cần ưu tiên các lĩnh vực trọng điểm, chưa thể giảm đại trà. Nếu giảm đồng loạt, hệ thống ngân hàng sẽ phải đối mặt với nhiều thách thức. Vì vậy, việc giảm lãi suất cần có trọng tâm, trọng điểm. Tôi nghĩ chúng ta đang đi đúng hướng này.

Về dài hạn, chẳng hạn trong năm tới và năm 2028, chúng ta cần tiếp tục quyết tâm giảm lãi suất. Bằng cách nào? Tôi chỉ tóm gọn trong một từ là tổng lực, tức là phải huy động đồng bộ nhiều biện pháp và công cụ khác nhau.

Chẳng hạn, như bà Quỳnh Giao vừa đề cập, nghiệp vụ hoán đổi ngoại tệ (swap) của Ngân hàng Nhà nước cũng là một giải pháp.

Thứ hai, đẩy nhanh giải ngân đầu tư công cũng là một cách. Thứ ba, tháo gỡ các dự án tồn đọng, ách tắc để dòng tiền được luân chuyển nhanh hơn. Bên cạnh đó, cần đẩy nhanh việc hoàn thuế giá trị gia tăng và các khoản hoàn thuế khác.

Hôm qua, chúng tôi đã kiến nghị Chính phủ một nhóm giải pháp gồm khoảng 10 biện pháp khác nhau. Chỉ khi triển khai đồng bộ các giải pháp này, chúng ta mới có cơ sở để giảm lãi suất một cách thực chất, thay vì chỉ dựa vào các biện pháp hành chính.

Bà Trịnh Quỳnh Giao, CEO CTCP Quản lý quỹ PVI (PVI AM): Việc giảm lãi suất cũng tạo ra áp lực đối với hệ thống ngân hàng. Khi biên lợi nhuận ròng (NIM) ngày càng thu hẹp để chia sẻ khó khăn với nền kinh tế, ở chiều ngược lại, rủi ro mà các ngân hàng phải đối mặt lại có xu hướng gia tăng.

Một điểm đáng chú ý trong phần chia sẻ của anh Lực là việc rút gọn thủ tục hành chính, nâng cao hiệu suất luân chuyển vốn, thay vì chỉ tập trung vào bài toán huy động thêm nguồn vốn. Đây thực sự là một vấn đề lớn cần được quan tâm.

Theo ông Nguyễn Việt Anh, Phó Tổng Giám đốc phụ trách Chiến lược và Quản trị Ngân hàng, Ngân hàng TMCP Tiên Phong (TPBank): NIM của ngân hàng có thể tiếp tục giảm để chia sẻ khó khăn với nền kinh tế, trong khi rủi ro tín dụng lại có xu hướng gia tăng. Vậy các ngân hàng sẽ giải quyết bài toán này như thế nào? Làm sao để hệ thống ngân hàng có thể chung tay giảm lãi suất cho vay một cách bền vững?

Ông Nguyễn Việt Anh, Phó Tổng Giám đốc phụ trách Chiến lược và Quản trị Ngân hàng, Ngân hàng TMCP Tiên Phong (TPBank): Hai năm trước, hoạt động kinh tế còn ở mức vừa phải, thanh khoản tương đối dồi dào. Tuy nhiên, từ năm ngoái đến nay, các hoạt động kinh tế và vòng quay vốn đã bắt đầu khởi động trở lại. Theo tôi, đây là một trong những dấu hiệu cho thấy nền kinh tế đang bước vào chu kỳ tăng trưởng mới. Khi các hoạt động kinh tế phục hồi, lãi suất cũng bắt đầu tăng lên.

Bên cạnh đó, mặt bằng lãi suất quốc tế cũng tác động đến chi phí vốn trong nước. Chẳng hạn, nếu lãi suất USD ở mức 5% và cộng thêm phần bù tỷ giá 2 điểm phần trăm khi quy đổi sang đồng Việt Nam, chi phí vốn đã lên 7%. Nếu cộng thêm 2,5 điểm phần trăm nữa, mức chi phí này sẽ lên 9,5%.

Với cách tính minh họa như vậy, lãi suất cho vay sẽ khó xuống dưới 10%. Theo tôi, chúng ta sẽ phải làm quen với mặt bằng chi phí vốn cao hơn trước đây, trong khi dư địa giảm lãi suất không còn nhiều.

Qua quan sát của chúng tôi, trong khoảng 5 năm trở lại đây, tăng trưởng tín dụng luôn cao hơn tăng trưởng huy động vốn. Chênh lệch này gần đây đã thu hẹp phần nào, nhưng việc cân đối nguồn vốn vẫn tạo áp lực đối với các ngân hàng.

Bên cạnh nhiệm vụ cung ứng vốn cho nền kinh tế với chi phí hợp lý, ngân hàng còn phải kiểm soát rủi ro và bảo đảm thanh khoản. Chỉ một cú sốc về tỷ giá hoặc trong hệ thống tài chính cũng có thể ảnh hưởng đến những kết quả tăng trưởng đã đạt được.

Theo tôi, công tác điều hành của Ngân hàng Nhà nước thời gian qua đã góp phần ổn định thị trường và kiểm soát kỳ vọng về lãi suất. Ngân hàng Nhà nước đã sử dụng nhiều công cụ như nghiệp vụ thị trường mở và điều hành tỷ giá. Trong năm nay, tỷ giá cũng tương đối ổn định.

Dư địa giảm lãi suất còn phụ thuộc vào diễn biến rủi ro tín dụng. Chúng tôi nhận thấy tỷ lệ nợ xấu trong hệ thống ngân hàng có khả năng gia tăng. Vì vậy, các ngân hàng vẫn phải dành nguồn lực để trích lập dự phòng rủi ro.

Một yếu tố có thể hỗ trợ thanh khoản là lượng tiền đang nằm tại Kho bạc Nhà nước. Khi vốn đầu tư công được giải ngân, dòng tiền sẽ quay trở lại hệ thống ngân hàng. Đây là nguồn tiền sẵn có được đưa trở lại lưu thông, qua đó bổ sung thanh khoản cho thị trường.

Nếu tiếp tục phụ thuộc nhiều vào hệ thống ngân hàng, chúng ta sẽ sớm gặp giới hạn về nguồn vốn. Các ngân hàng phải giữ lại một phần vốn huy động để bảo đảm thanh khoản. Chẳng hạn, với 10 đồng huy động, ngân hàng có thể cho vay khoảng 9 đồng và giữ lại 1 đồng để đáp ứng nhu cầu thanh khoản.

Theo tôi, khơi thông thị trường vốn là nhiệm vụ quan trọng trong năm tới. Nếu huy động được thêm nguồn vốn trung và dài hạn từ cả thị trường trong nước lẫn quốc tế, chúng ta có thể giảm áp lực huy động và cho vay trung, dài hạn đối với hệ thống ngân hàng. Qua đó, dòng vốn có điều kiện lưu chuyển tốt hơn và áp lực lên chi phí vốn cũng được giảm bớt.

Bà Trịnh Quỳnh Giao, CEO CTCP Quản lý quỹ PVI (PVI AM): Dư địa giảm lãi suất không còn quá nhiều. Thông điệp chính ở đây là chúng ta phải tự nâng cao hiệu quả trong tất cả các hoạt động của mình. Ngân hàng phải làm sao đẩy nhanh tốc độ quay vòng vốn. Chính phủ và các doanh nghiệp phải khơi thông những dự án đang bị tắc nghẽn, để với một lượng tiền hữu hạn, năng suất quay vòng của dòng tiền cần phải được cải thiện rõ rệt.

Theo ông Nguyễn Đức Hải, Giám đốc Đầu tư cấp cao, Công ty quản lý Quỹ Manulife Investments Việt Nam, chúng ta đều đã thấy tính cấp thiết của việc phát triển thị trường vốn vì hệ thống ngân hàng không thể gánh vác toàn bộ nguồn vốn cho tăng trưởng dài hạn. Vậy thị trường vốn sẽ phải phát triển như thế nào, và nguồn tiền dài hạn sẽ đến từ đâu?

Ông Nguyễn Đức Hải, Giám đốc Đầu tư cấp cao, Công ty Quản lý quỹ Manulife Investment Việt Nam: Muốn thị trường vốn phát triển, chúng ta cần thu hút sự tham gia của các nhà đầu tư có nguồn vốn dài hạn, đặc biệt là nhà đầu tư tổ chức.

Một trong những bài học kinh điển của giai đoạn trước năm 2021 là chúng ta muốn phát triển thị trường vốn nhưng lại phân phối trực tiếp quá nhiều sản phẩm cho nhà đầu tư cá nhân.

Năm 2015, tôi từng phát biểu rằng nếu không kiểm soát tốt hoạt động đầu tư của nhà đầu tư cá nhân thì đây không chỉ là vấn đề tài chính mà còn có thể trở thành vấn đề xã hội. Và thực tế, những hệ lụy chúng ta phải đối mặt sau đó không đơn thuần là vấn đề tài chính mà đã trở thành vấn đề xã hội.

Theo tôi, hiện nay cần thể chế hóa và chuyên nghiệp hóa lực lượng nhà đầu tư tham gia thị trường. Với những sản phẩm đòi hỏi mức độ nghiên cứu cao và đánh giá chuyên sâu, cần có các nhà đầu tư chuyên nghiệp tham gia.

Chúng ta cần tạo động lực để các trung gian tài chính như quỹ đầu tư, các đơn vị nhận ủy thác... đứng ra tập hợp những nguồn vốn nhỏ lẻ từ cá nhân. Qua đó, bảo đảm những người chuyên nghiệp tham gia vào một thị trường chuyên nghiệp.

Việc sử dụng ngưỡng tài sản 2 - 3 tỷ đồng để xác định nhà đầu tư chuyên nghiệp, theo tôi, chưa thực sự hợp lý. Bởi người sở hữu tài sản 2 - 3 tỷ đồng không phải là hiếm nhưng số người có khả năng đọc, phân tích một bộ tài liệu dày hàng trăm trang với những điều khoản chi tiết lại không nhiều.

Rõ ràng, chúng ta đang để những người chưa đủ năng lực tham gia vào những thị trường có mức độ rủi ro cao. Nếu tiếp tục buông lỏng vấn đề này, những hệ lụy tương tự có thể lặp lại.

Vì vậy, cần cải tổ thị trường theo hướng thu hút mạnh hơn sự tham gia của các nhà đầu tư nước ngoài và nhà đầu tư tổ chức.

Bên cạnh đó, cần minh bạch hóa các chế tài xử lý. Những doanh nghiệp hoạt động đúng đắn cần được khuyến khích, trong khi các trường hợp sai phạm, có dấu hiệu lừa dối nhà đầu tư phải bị xử lý nghiêm. Tuy nhiên, việc xử lý nghiêm cũng cần tránh tình trạng đẩy toàn bộ trách nhiệm thanh tra xuống UBND cấp tỉnh như hiện nay.

Chẳng hạn, đối với hoạt động thanh tra việc sử dụng vốn từ phát hành trái phiếu, khi trao đổi với các doanh nghiệp, tôi nhận thấy họ có tâm lý e ngại rất lớn. Doanh nghiệp lo rằng sau khi phát hành, chưa chắc đã huy động được vốn, trong khi mức lãi suất có thể không thấp hơn đáng kể so với vay ngân hàng. Những lo ngại này khiến chi phí tuân thủ trở thành một gánh nặng đáng kể.

Vì vậy, tôi cho rằng cần có sự thay đổi từ cả phía cung và phía cầu, nhằm tạo niềm tin để các nhà đầu tư an tâm hơn khi tham gia thị trường.

Chúng ta không thể buông lỏng quản lý, để các chủ thể muốn làm gì thì làm như trong giai đoạn trước. Nhưng ngược lại, cũng không nên siết chặt quá mức, khiến chi phí tuân thủ của doanh nghiệp tăng cao hoặc phát sinh những rủi ro liên quan đến hình sự hóa, ảnh hưởng đến khả năng tham gia thị trường của doanh nghiệp.

Tựu trung lại, có hai vấn đề cần giải quyết. Thứ nhất, cần cải tổ lực lượng nhà đầu tư tham gia thị trường, tức là phía cầu. Thứ hai, ở phía cung, cần bảo đảm hành lang pháp lý ổn định và thông thoáng, giúp nhà đầu tư cũng như các tổ chức phát hành tự tin hơn khi tham gia thị trường, đồng thời không phải chịu chi phí tuân thủ quá lớn.

Bà Trịnh Quỳnh Giao, CEO CTCP Quản lý quỹ PVI (PVI AM): Trong 10 tháng vừa qua, giải ngân vốn đầu tư từ ngân sách nhà nước đã tăng 19,8%, FDI và tín dụng cũng tăng mạnh. Theo ông Nguyễn Việt Anh, các dòng vốn này đã tạo ra sức cầu và cơ hội kinh doanh cho doanh nghiệp hay chưa? Những ngành nào sẽ được hưởng lợi nhất trong thời gian tới?

Ông Nguyễn Việt Anh, Phó Tổng Giám đốc phụ trách Chiến lược và Quản trị Ngân hàng, Ngân hàng TMCP Tiên Phong (TPBank): Tôi nghĩ phần lớn mọi người đều nhận thấy dòng vốn dường như vẫn chưa lan tỏa mạnh đến khu vực tư nhân. Khi nói đến khu vực này, chúng ta thường quan tâm đến nhóm doanh nghiệp nhỏ và vừa. Đây là lực lượng chiếm số đông nhưng tỷ trọng đóng góp trong nền kinh tế còn tương đối nhỏ.

Hoạt động đầu tư trong khu vực tư nhân hiện chưa đồng đều. Các doanh nghiệp lớn, doanh nghiệp xuất khẩu có mức độ phát triển mạnh hơn, trong khi hoạt động mở rộng của nhóm doanh nghiệp nhỏ và vừa còn hạn chế. Cá nhân và hộ gia đình cũng đang thận trọng hơn trong chi tiêu.

Năm 2026 chứng kiến nhiều thay đổi, khiến không ít người muốn chờ đợi và quan sát tình hình trước khi đưa ra kế hoạch mở rộng hoạt động. Môi trường bên ngoài cũng liên tục biến động và chúng ta cần thời gian để thích nghi.

Kết quả khảo sát cho thấy niềm tin tiêu dùng của cá nhân và hộ gia đình vẫn ở mức thấp. Điều này phản ánh những thay đổi đang diễn ra cả trong nước và quốc tế. Trên thế giới, các xung đột và thay đổi trong chính sách thương mại tạo ra nhiều bất định.

Trong nước, những thay đổi về công nghệ, hệ thống kế toán, công tác kiểm soát kế toán và việc triển khai các dự án lớn cũng khiến nhiều đơn vị chưa xác định rõ vị trí, vai trò của mình trong bối cảnh mới, từ đó nảy sinh tâm lý lo ngại.

Trong điều kiện hiện nay, cần có những đơn vị tiên phong dẫn dắt. Chính phủ đã mở ra những cơ hội mới, trong khi điều kiện bên ngoài cũng tương đối thuận lợi cho Việt Nam. Tôi cho rằng trong khoảng 15 năm trở lại đây, chưa khi nào kinh tế Việt Nam có được những điều kiện thuận lợi như hiện nay. Dù môi trường quốc tế liên tục thay đổi, Việt Nam vẫn đang ở vị thế tương đối tốt. Một trong những lợi thế của chúng ta là hệ thống chính trị và nền quản trị ổn định.

Tuy nhiên, tình hình vẫn còn nhiều yếu tố bất định, khiến việc xây dựng kế hoạch kinh doanh trở nên khó khăn hơn.

Chúng ta đang hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số. Nếu đạt mức tăng trưởng 9% thì cũng đã là một kết quả rất tích cực. Với các doanh nghiệp nhỏ và vừa, vấn đề đặt ra là họ có thể tham gia vào quá trình tăng trưởng này hay không.

Việc ứng dụng công nghệ hiện nay có thể giúp doanh nghiệp tiết giảm chi phí và xây dựng kế hoạch kinh doanh nhanh chóng hơn. Tôi cho rằng đây chính là cơ hội để các doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia sâu hơn vào chu kỳ tăng trưởng mới.

Bà Trịnh Quỳnh Giao, CEO CTCP Quản lý quỹ PVI (PVI AM): Mặc dù Chính phủ đã nhận thức được việc làm sao dẫn vốn cho khối doanh nghiệp này và đã có chương trình tín dụng động lực tăng trưởng cho doanh nghiệp vừa và nhỏ với 9 ngân hàng đăng ký, quy mô khoảng 409.000 tỷ đồng nhưng đến đầu tháng 10, dư nợ mới đạt 18.600 tỷ đồng, tức là chưa đến 5% quy mô. 

Hầu hết doanh nghiệp đều đang ở quy mô này và nền kinh tế Việt Nam đang phát triển chủ yếu nhờ vào các "đầu tàu" là đầu tư công và FDI. Làm thế nào để dòng vốn lan tỏa đến khu vực tư nhân, đặc biệt là khối SME?

TS. Cấn Văn Lực, Chuyên gia Kinh tế trưởng Ngân hàng BIDV, Thành viên Hội đồng Tư vấn Chính sách Tài chính - tiền tệ Quốc gia: Câu chuyện tiếp cận các nguồn lực của doanh nghiệp nhỏ và vừa có rất nhiều vấn đề cần bàn đến, từ đất đai, vốn, tài nguyên, khoa học công nghệ đến lao động.

Tuy nhiên, các doanh nghiệp có thể yên tâm ở một điểm là Chính phủ đã nhận diện được những khó khăn này. Đây cũng là lý do Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa được sửa đổi, với định hướng chuyển thành Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa. Trong đó có ba thay đổi mang tính căn cơ.

Thứ nhất, cấp "voucher" hỗ trợ các CEO doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia đào tạo. Trước mắt, chương trình hướng tới 10.000 CEO và có thể mở rộng quy mô trong thời gian tới. Việc đào tạo cũng phải gắn với yêu cầu có chứng chỉ và kết quả cụ thể.

Thứ hai, đặt mục tiêu yêu cầu hệ thống tài chính, tín dụng cung cấp vốn cho ít nhất 300.000 doanh nghiệp nhỏ và vừa đến năm 2030.

Thứ ba, triển khai các hỗ trợ cụ thể đối với chuyển đổi xanh và chuyển đổi số. Với chuyển đổi xanh, doanh nghiệp có thể được hỗ trợ lãi suất khoảng 2%. Đối với chuyển đổi số, Hà Nội và một số địa phương đã bắt đầu triển khai các chương trình hỗ trợ mạnh hơn, với mức hỗ trợ có thể lên tới 50% chi phí đầu tư công nghệ, nâng cấp công nghệ cho doanh nghiệp nhỏ và vừa. Các chương trình này sẽ được phân chia thành những giai đoạn triển khai khác nhau.

Cuối cùng, bên cạnh các chính sách hỗ trợ từ Nhà nước, bản thân doanh nghiệp nhỏ và vừa cũng cần thay đổi cách thức hoạt động. Khi Đảng và Chính phủ đã tạo điều kiện, kiến tạo môi trường cho doanh nghiệp phát triển, doanh nghiệp cũng phải có trách nhiệm thượng tôn pháp luật, hoạt động công khai và minh bạch.

Về vốn, rõ ràng doanh nghiệp nhỏ và vừa phải quản trị hiệu quả hơn, đồng thời dứt khoát đa dạng hóa các nguồn vốn. Có một kênh vốn trên thị trường mà doanh nghiệp nhỏ và vừa thường bỏ quên đó là cho thuê tài chính.

Doanh nghiệp nhỏ và vừa hiện nay gần như chưa quan tâm nhiều đến lĩnh vực này, trong khi bản chất của cho thuê tài chính là hình thức tín dụng trung và dài hạn, không cần tài sản thế chấp.

Tín dụng dành cho khu vực này không hề thấp. Hiện nay, dư nợ tín dụng của doanh nghiệp nhỏ và vừa chiếm khoảng 20% tổng dư nợ của toàn nền kinh tế, cao hơn 3 điểm phần trăm so với mức bình quân 17% của khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Doanh nghiệp nhỏ và vừa không chỉ ở Việt Nam mà trên toàn thế giới, kể cả khu vực châu Á, đều gặp khó khăn trong tiếp cận tài chính. Nhưng ở chiều ngược lại, bản thân doanh nghiệp cũng phải chuyên nghiệp hơn, công khai, minh bạch hơn, nâng cao năng lực quản trị và sẵn sàng niêm yết trên thị trường chứng khoán nếu đủ điều kiện để huy động vốn từ các nguồn lực khác.

Tóm lại, cần có nỗ lực từ cả hai phía.

Ông Nguyễn Đức Hải, Giám đốc Đầu tư cấp cao, Công ty quản lý Quỹ Manulife Investments Việt Nam: Tại sao chúng ta không thể cấp nhiều tín dụng hơn cho doanh nghiệp nhỏ và vừa?

Thứ nhất, chúng ta đang yêu cầu giảm lãi suất, trong khi mức độ rủi ro và tính minh bạch của nhóm doanh nghiệp này thấp hơn rất nhiều so với các doanh nghiệp lớn, có lịch sử hoạt động lâu năm.

Vì vậy, bản thân các ngân hàng có rất ít động lực để cấp tín dụng cho khu vực này. Rủi ro cao khiến ngân hàng phải đặt ra những tiêu chuẩn khắt khe hơn, dẫn đến việc triển khai trên thực tế cũng rất ngặt nghèo.

Thứ hai, chi phí tín dụng rất cao. Mức lãi suất hiện nay liệu có đủ bù đắp những tổn thất có thể phát sinh hay không?

Để giải quyết vấn đề này, tôi nghĩ chúng ta cần có cơ chế hỗ trợ, chẳng hạn như bảo lãnh tín dụng dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, hoặc cơ chế hạch toán kế toán phù hợp cho các ngân hàng đối với những khoản vay thuộc nhóm này.

Mục tiêu là bảo đảm các khoản vay có khả năng thu hồi. Dù không nhất thiết thu hồi được toàn bộ, nhưng phần lớn nguồn vốn có thể tiếp tục được quay vòng để cho các doanh nghiệp khác vay. Khi đó, chúng ta mới tạo ra được dòng chảy tài chính bền vững.

Nếu cứ để ngân hàng tự quyết định, tự đặt ra các yêu cầu và tiêu chuẩn, họ sẽ có xu hướng đưa ra những điều kiện rất cao. Khi đó, doanh nghiệp nhỏ và vừa sẽ rất khó tiếp cận vốn.

Diễn đàn Đầu tư Việt Nam 2027 (Vietnam Investment Forum 2027)

Thời gian: Ngày 12/11/2026
Địa điểm: Shilla Monogram Hanoi Westlake, số 6 Hoàng Minh Thảo, Tây Hồ Tây, Hà Nội

Là sự kiện thường niên quy tụ các chuyên gia đầu ngành, Diễn đàn Đầu tư Việt Nam 2027 mang đến những góc nhìn chuyên sâu về triển vọng đầu tư và cơ hội trên thị trường năm 2027.

Trong khuôn khổ sự kiện, Ban tổ chức sẽ công bố Best Retail Brokers 2026 - Bảng xếp hạng công ty chứng khoán có dịch vụ bán lẻ tốt nhất thị trường Việt Nam.

Cùng cộng đồng đầu tư đón đầu xu hướng, cập nhật góc nhìn chuyên gia và khám phá cơ hội đầu tư năm 2027.

Bạn cũng sẽ có cơ hội nhận vé mời đặc biệt của BTC khi tham gia khảo sát về triển vọng kinh tế, thị trường tài chính và chiến lược phân bổ tài sản trong năm 2027.

Mua vé theo nhóm
giảm đến 30% Dự báo của bạn về
triển vọng kinh tế 2027
(Để có cơ hội nhận vé miễn phí)