'Người mặc áo cho vạn cuốn sách' nói về luận án Tiến sỹ bị 'ném đá': Anh Tiến là nạn nhân và cũng oan

Luận án tiến sĩ "nghệ thuật chữ trong thiết kế bìa sách" bị cho là "tầm phào".

Những ngày gần đây, thông tin về đề tài luận án tiến sĩ "Nghệ thuật chữ trong thiết kế bìa sách giai đoạn 2005 - 2015 ở Việt Nam" của nghiên cứu sinh Bùi Quang Tiến đã và đang nhận được nhiều ý kiến trái chiều từ phía dư luận cho rằng có xứng "tầm" hay có ứng dụng thực tế không.

Nhằm rộng đường dư luận, chúng tôi đã có trao đổi với một số họa sĩ chuyên thiết kế bìa sách ở Việt Nam về đề tài luận án tiến sĩ này.

"Anh Tiến là nạn nhân và cũng oan"

Trao đổi với chúng tôi về tên đề tài luận án tiến sĩ "Nghệ thuật chữ trong thiết kế bìa sách giai đoạn 2005 - 2015 ở Việt Nam", họa sĩ Văn Sáng, người thiết kế bìa sách chuyên nghiệp ở Việt Nam cho biết "đại đa số những người cho rằng đề tài này đơn giản, tầm phào, không xứng tầm là những người không có chuyên môn, chưa đọc luận án".

"Tôi chưa đọc luận án tuy nhiên đây là đề tài rất hay, độc đáo và rất cần thiết. Nghiên cứu sinh cũng dũng cảm vì đây là đề tài rất khó, chuyên ngành hẹp.

Bởi lẽ, thiết kế mỹ thuật và nghệ thuật chữ trong các thiết kế đồ họa bìa sách có những yêu cầu chuyên biệt riêng. Nó là nghệ thuật thư pháp, sáng tạo và biểu cảm bằng các đường nét của con chữ...

Phương Tây gọi là typography và tạm dịch là nghệ thuật chữ. Đây là chuyên ngành hẹp và rất khó.

Ở nước ta, các ngành đào tạo đồ họa, mỹ thuật công nghiệp hiện đang thiếu những người nghiên cứu chuyên biệt về lĩnh vực này. Ở nước ngoài, chuyên ngành được dạy bài bản, tỉ mỉ là phần kiến thức rất quan trọng của một người thiết kế mỹ thuật", họa sĩ Văn Sáng nói.

Họa sĩ Văn Sáng nói rằng "không đánh giá đề tài qua cái tên, viết như thế nào mới quan trọng. Không đọc luận án mà "ném đá, tẩy chay" là không nên".

"Ngoài ra, luận án chuyên ngành có nhiều thuật ngữ và tính trừu tượng cao nên khó truyền đạt, người ngoại đạo khó hiểu.

Vài ngày qua, dư luận phê phán đề tài luận án tiến sĩ này cũng có phần từ hiệu ứng trước đó khi việc đào tạo tiến sĩ ở nước ta có nhiều vấn đề tiêu cực. Điều này khiến dư luận bức xúc và khi có thông tin về đề tài này thì mọi người phản ứng dữ dội hơn.

Anh Tiến này là nạn nhân và cũng oan", họa sĩ Văn Sáng chia sẻ.

Dư luận đang bị dị ứng về tiến sĩ?

Họa sĩ Hoàng A Sáng cho rằng không nên đánh giá theo cảm tính bởi "có người làm luận án tiến sĩ chỉ về một câu ca dao hoặc vài câu trong Truyện Kiều thậm chí là về cái ốc vít nhưng nghiên cứu rất sâu".

"Theo tôi hiểu, đề tài luận án tiến sĩ rất hẹp và chuyên sâu về một thứ, vấn đề. Do đó, muốn đánh giá thì phải đọc kỹ luận án chứ đọc cái tên rồi nhận xét thì đúng là cảm tính thật!

Việc đánh giá này cũng xuất phát từ tâm lý phản ứng của dư luận do chúng ta có nhiều tiến sĩ quá nhưng không có công trình có ứng dụng thực tế.

Tình trạng đua nhau học thạc sĩ, tiến sĩ, tạo thành mốt khiến dư luận dị ứng và phản ứng.

Còn theo quan điểm của tôi, nghệ thuật chữ trong thiết kế bìa sách hoàn toàn là đề tài có thể nghiên cứu được", anh Hoàng A Sáng chia sẻ.

Tác giả luận án tiến sĩ 'nghệ thuật chữ' bị ném đá: Mọi người không hiểu tôi cũng không trách gì cả Ông Bùi Quang Tiến, người thực hiện luận án tiến sĩ "nghệ thuật chữ trong thiết kế bìa sách" khẳng định làm đúng quy trình, ...

"Tiến sĩ không nghiên cứu những cái vĩ mô"

Theo họa sĩ Lê Thiết Cương, việc thiết kế bìa sách nói chung và nghệ thuật chữ trong thiết kế bìa sách nói chung ở nước ta không được quan tâm.

"Tôi quan niệm đây là việc rất quan trọng đặc biệt khi chúng ta đã có giải sách đẹp bên cạnh giải sách hay.

Do đó, bìa sách rất quan trọng trong khi nó gắn với thiết kế. Mà bìa sách thì phải có chữ vì phải có tên tác giả, nhà xuất bản, tên tác phẩm, thể loại..." ông Cương nói.

Về việc làm luận án tiến sĩ, họa sĩ Lê Thiết Cương cho rằng phải có sự phát hiện cái mới.

"Nhiều người nước ngoài tôi quen nói rằng luận án tiến sĩ là đi sâu vào cái vô cùng nhỏ. Và thực tế có người làm luận án tiến sĩ về mối quan hệ giữa văn nghệ và chính trị trong khoảng thời gian vài năm hay nghiên cứu về làng Triều Khúc (Hà Nội) với các nghề nhặt rác, làm chổi lông gà...

Nhưng luận án tiến sĩ phải có tính phát hiện, qua chi tiết nhỏ, câu chuyện nhỏ đụng chạm được những vấn đề lớn. Tiến sĩ không nghiên cứu những cái vĩ mô", họa sĩ Cương chia sẻ.

"Phải xem ý đồ khai thác đề tài của tác giả ra sao"

PGS TS Phạm Văn Tình - Tổng thư ký Hội Ngôn ngữ học Việt Nam cho rằng bây giờ phải xem ý đồ khai thác đề tài của tác giả ra sao, không chỉ vì cái chuyện nghệ thuật chữ mà mình bảo không có gì bởi vì khi mình đi vào thì mới thấy có rất nhiều vấn đề liên quan.

"Nghệ thuật chữ liên quan đến văn tư (tự dạng) và liên quan tới đồ hình, hội họa. Đó là sự kết hợp giữa kí hiệu chữ viết và nghệ thuật trình bày. Nên xem tác giả luận án tiếp cận và khai thác vấn đề thế nào rồi hãy đưa ra nhận định.

Chỉ riêng hai kiểu chữ "nét chân" và "nét trơn" thôi mà thế giới người ta đã có nhiều công trình nghiên cứu rất công phu đó. Rất nhiều vấn đề có thể bàn từ góc độ ngôn ngữ và hội họa.

Trong cuộc sống có đề tài nghiên cứu cụ thể rất tưởng như rất đơn giản (nghe qua chẳng có gì để nói) nhưng người ta biết đào sâu và có giá trị lý luận và thực tiễn thì hoàn toàn có thể chấp nhận được", ông Tình nói.