Chính phủ Anh chi trả 50% giá trị bữa ăn cho người dân với đề nghị 'ăn hết để giúp đỡ'

Theo The New York Times, màn đài thọ này lên tới 10 bảng Anh (13 USD) cho mỗi người vào các ngày thứ Hai, thứ Ba và thứ Tư trong tháng 8. Dĩ nhiên người Anh rất thích thú và háo hức với chính sách này. Họ coi đây là "món hời" và chấp nhận lời đề nghị "ăn hết để giúp đỡ" này của chính phủ.

"Thứ Tư tuần trước, Chúa ơi, thật là kinh khủng!", ông David Williams, đồng sở hữu của Baltic Market, nơi có hàng chục quầy bán rong đồ ăn và thức uống ở Liverpool thốt lên. "Lượng người xếp hàng còn đông hơn số người trong nhà nữa!"

Trong ba tuần đầu tiên của chương trình Eat Out to Help Out, 64 triệu bữa ăn - đủ cho gần 67 triệu người dân Anh - đã được tiêu thụ bằng cách giảm giá, tiêu tốn 336 triệu bảng Anh của chính phủ (441 triệu USD).

Khi Bộ trưởng Tài chính Rishi Sunak thông báo về chính sách này vào tháng trước, ông đã mô tả đây là "biện pháp ưu việt " để hỗ trợ 1,8 triệu người đang làm việc trong ngành khách sạn. Quí II/2020, sản lượng kinh tế của ngành này đã giảm 87%. “Họ cần sự hỗ trợ của chúng tôi", ông Rishi Sunak nói.

Theo CGA , một công ty tư vấn theo dõi dữ liệu về ăn uống ở Anh, vào ngày đầu tiên thực hiện chương trình hôm 3/8, doanh số bán thực phẩm đã tăng 100% so với ngày thứ Hai trước đó.

“Mọi người, bao gồm cả tôi, đã đánh giá thấp hiệu quả của chính sách này,” ông Williams cho biết. “Bạn sẽ không thể có được một bàn trống trong cả ngày từ thứ Hai đến thứ Tư của tháng 8, ở hầu hết các nhà hàng tại Liverpool bây giờ."

Trước khi Anh bị phong tỏa, Baltic Martket chỉ mở cửa từ thứ Năm đến Chủ nhật. Tuy nhiên, vào đầu tháng 8, nó đã mở cửa thêm vào thứ Tư để tận dụng ưu đãi giảm giá. Và sau hai tuần, chủ sở hữu quyết định mở cửa cả tuần trong suốt tháng.

Ngành nhà hàng rất biết ơn vì sự tìm đến của khách hàng, nhưng họ lo ngại về việc chính sách tạm thời này có thể kích hoạt sự phục hồi bền vững hay không? 

"Đề nghị" của chính phủ diễn ra trong bối cảnh thời tiết dễ chịu, đã khuyến khích rất nhiều người dân đến nhà hàng, đặc biệt là khi có thêm nhiều chỗ ngồi ở ngoài trời. Tuy nhiên, nếu trời quá lạnh để dùng bữa ngoài trời, hoặc tỉ lệ thất nghiệp tăng cao, hay chương trình hỗ trợ của chính phủ chấm dứt vào tháng 10 thì sao?

“Hiện tại, tôi đang vui mừng và cố gắng tận hưởng mọi thứ,” ông Williams nói. “Nhưng tôi không thể không cảm thấy chúng ta đang ở trong một thời kì trăng mật ngắn ngủi. Và đến tháng 10 sẽ là một khung cảnh và câu chuyện rất khác.”

Bà Kate Nicholls, giám đốc điều hành của UKHospitality, một tập đoàn thương mại, nói thêm: "Mọi người đang làm cỏ khô dưới ánh mặt trời và coi đây là cơ hội để phục hồi".

Vào một buổi tối thứ Ba gần đây, khu Soho ở trung tâm London đã tràn ngập không khí lễ hội. Mưa đã tạnh, và các đường phố không cho xe cộ qua lại để cho phép các nhà hàng kê thêm bàn bên ngoài. Dù cờ trang trí làm các bàn ăn phải kê xa nhau nhưng nó tạo thêm sự sinh động. Và gần như tại đây chẳng có dấu hiệu nào của một đại dịch.

Trên các con phố, không có một chiếc bàn trống nào - và chúng ồn ào như vào bất kì buổi tối mùa hè nào trước đại dịch. Chẳng mấy ai nhận ra một thực tế rằng London gần như vắng bóng nhân viên văn phòng và khách du lịch, trong khi hầu hết các rạp phim và điểm tham quan khác vẫn đóng cửa.

Trước khi xảy ra đại dịch, “Đây là nơi phải đến,” ông Stani Visciano, nhân viên phục vụ nhà hàng Lina Stores ở Soho, cho biết. Có đêm một khách hàng đã đợi sẵn từ trước cả lúc 5 giờ, thời điểm nhà hàng mở cửa. "Và bất kì ai không đặt chỗ trước đều phải chờ đợi rất lâu", ông nói.

Nhưng bây giờ tất cả đã khác. Sự đông đúc ở rạp chiếu phim đã không còn. Trước khi có sự cách li xã hội, nhà hàng có thể chứa 52 người. Giờ đây, lượng khách ít hơn gần 1/4.

Nền kinh tế Anh tồi tệ hơn bất kì nền kinh tế nào khác ở châu Âu trong quý II của năm, do phong tỏa kéo dài và phụ thuộc nhiều vào tiêu dùng. Để đào thoát khỏi hố sâu này, nước Anh cần người dân quay trở lại quán bar, nhà hàng và quán cà phê với số lượng lớn. Chính phủ dành 500 triệu bảng Anh cho chương trình trợ giá ăn ngoài. Đây là con số mà các nhà kinh tế học cho là không đáng kể so với 190 tỉ bảng mà chính phủ dự định chi để phục hồi kinh tế sau đại dịch.

Sau nhiều tháng cảnh báo về sự nguy hiểm của các địa điểm công cộng đóng kín, chính phủ hiện phải thuyết phục người dân rằng việc quay trở lại thói quen trước đây là an toàn. Họ phải nhờ đến các nhà kinh tế học hành vi để đưa ra các biện pháp.

Ivo Vlaev, Giáo sư Khoa học hành vi tại Trường Kinh doanh Warwick cho biết: “Có hai chiều tâm lí đang diễn ra. Đầu tiên là tạo thói quen. Khi một cá nhân làm điều gì đó và được thưởng, ví dụ được giảm giá, ở lần tiếp theo, kí ức về phần thưởng đó sẽ khuyến khích hành động lặp lại. 

Việc này sẽ tiếp tục cho đến lúc chỉ cần hoàn cảnh, không cần tiền thưởng, cũng có thể khuyến khích hành vi."

Chiều thứ hai được gọi là “cam kết tâm lí”, ông Vlaev nói. Để khiến mọi người đồng ý với một yêu cầu lớn, trước tiên bạn phải thuyết phục họ chấp nhận cái nhỏ trước. Ở Anh, mọi người ra ngoài để tận dụng ưu đãi. Nhưng khi họ đã ở bên ngoài rồi và tận hưởng dịch vụ ăn uống, chính phủ có thể dễ dàng yêu cầu họ trở lại văn phòng, phòng gym, rạp phim, v.v.

Cho đến nay, thử nghiệm này vẫn đang phát huy tác dụng. Một cuộc khảo sát của CGA cho thấy 40% người sử dụng chương trình giảm giá Eat Out to Help Out cho lần ăn ngoài đầu tiên kể từ khi lệnh cấm vận toàn quốc bắt đầu vào cuối tháng ba. Đây là dấu hiệu tích cực cho những người đã quen ở nhà. 

Việc giảm giá cũng khuyến khích các gia đình và khách hàng lớn tuổi ra ngoài, bà Nicholls của UKHospitality cho biết. Hiện chưa có báo cáo về lây nhiễm Covid-19 liên quan đến chương trình này.

Nhưng ngay cả khi khách hàng tiếp tục quay trở lại, các nhà hàng phải đối mặt với rất nhiều bất ổn. Bà Nicholls cho biết một nửa số nhà hàng ở Anh vẫn đang đóng cửa. Các doanh nghiệp mở cửa cũng chỉ kiếm được khoảng 70% doanh thu trước đại dịch. 

Chính phủ đã giảm thuế VAT với thực phẩm và đồ uống không cồn, nhưng chính sách này sẽ hết hạn vào tháng một tới. Chính phủ hoãn việc thanh toán tiền thuê cho các doanh nghiệp đến cuối tháng 9. Khoản nợ thuê bất động sản tích tụ trong 6 tháng qua, là “vấn đề tồn đọng lớn nhất” mà ngành nhà hàng và khách sạn nói chung phải đối mặt, bà Nicholls nói.

Chương trình Eat Out to Help Out có thể giúp thay đổi hành vi của người tiêu dùng, nhưng các nhà hàng cũng không thể tận dụng tối đa mặt bằng như trước đây, do các qui định giãn cách xã hội, hoặc họ sẽ gặp khó khi thời tiết quá lạnh để ăn bên ngoài.

Một cuộc khảo sát của Văn phòng Thống kê Quốc gia cho thấy chỉ 43% người dân cảm thấy thoải mái khi ăn trong nhà.

Baltic Market hiện có sức chứa từ 150 đến 200 người, nhiều nhất là 1/3 công suất trước đây. Họ đang xây dựng các gian hàng có hệ thống sưởi để nhiều người có thể tiếp tục ăn uống bên ngoài trong mùa thu và mùa đông.

“Đây là nỗi lo lớn. Rõ ràng, chúng tôi không sống ở California hay Dubai, chúng tôi sống ở Vương quốc Anh. Vì vậy, không phải lúc nào bạn cũng muốn ăn một bát mì ống ngoài trời", ông Williams nói.