Cổ đông ngân hàng: 'Chết đói trên mâm cỗ'

"Mưa" cổ tức ngàn tỷ

Ngân hàng là ngành có vốn điều lệ rất lớn. Vì vậy, hàng năm, các ngân hàng thường chi ngàn tỷ đồng để trả cổ tức cho cổ đông. Trong khi đó, nhiều công ty chỉ chi khoảng chục tỷ đồng cổ tức. Cổ đông các công ty nhỏ có lẽ rất ghen tị với những con số khổng lồ của nhiều ông lớn ngân hàng.

Năm 2016, ngân hàng thương mại cổ phần Ngoại Thương Việt Nam (Vietcombank) đã chi hơn 2.878 tỷ đồng trả cổ tức với tỷ lệ 8%/vốn điều lệ bằng tiền mặt.

Đóng cửa năm 2016, BID dừng ở mức 14.200 đồng/CP, tương ứng mức giảm 26%. Điều đó có nghĩa, sau khi được bù bởi cổ tức, cổ đông BID đã thực lỗ tới 22,4%.

Năm 2016, lợi nhuận trước thuế của ngân hàng đạt mức 8.569 tỷ đồng, ngân hàng thương mại cổ phần Công thương Việt Nam (VietinBank) trình cổ đông phương án chia cổ tức 2016 là 7% và thực hiện bằng tiền mặt, tương đương với mức cổ tức năm 2015. VietinBank ước chi khoảng 2.606 tỷ đồng để trả cổ tức trên.

Năm 2016, ĐHĐCĐ ngân hàng đã thông qua chia cổ tức bằng cổ phiếu nhưng sau đó dưới áp lực từ phía Bộ Tài chính, VietinBank đã chia cổ tức tiền mặt tỷ lệ 7%.

Tương tự VietinBank là ngân hàng thương mại cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV). Theo tờ trình cổ đông trước đó, BIDV dự kiến trả cổ tức 7% cho năm 2016. Tuy nhiên, ngân hàng này vẫn bỏ ngỏ phương thức chi trả.

Cuối cùng, dưới áp lực của Bộ Tài chính, BIDV công bố sẽ chi trả cổ tức 7% bằng tiền mặt. Như vậy, BIDV sẽ chi khoảng 2.600 tỷ đồng cho cổ tức năm 2016.

Hiện đại diện vốn là Ngân hàng Nhà nước đang nắm tỷ lệ sở hữu lên tới 95,28% tại BIDV. Với mức trả cổ tức 7% tiền mặt, dự kiến Bộ Tài chính thu về hơn 2.200 tỷ tiền cổ tức từ BIDV.

"Chết đói trên mâm cỗ"

Câu chuyện nhiều ngân hàng "chuộng" trả cổ tức bằng cổ phiếu đã gây xôn xao dư luận suốt thời gian qua. Sự việc này gây bức xúc vì đa số cổ đông đều muốn nhận "tiền tươi thóc thật". Nhờ sự can thiệp của Bộ Tài chính, cổ đông đã thở phào nhẹ nhõm khi các ngân hàng trả cổ tức bằng tiền mặt.

Có thể thấy, đa số các ngân hàng đều có xu hướng trả cổ tức cho cổ đông gần ngang bằng hoặc nhỉnh hơn một chút so với lãi suất tiết kiệm. Hiện tại, ở kỳ hạn 12 tháng, các ngân hàng niêm yết lãi suất từ 7%/năm trở lên.

Nhìn qua sẽ thấy, khi rót vốn vào ngân hàng, cổ đông coi như mình mang tiền đi gửi tiết kiệm. Mà kênh ngân hàng luôn được coi là kênh đầu tư yếu thế hơn những kênh khác như chứng khoán hay bất động sản. Và trong suy nghĩ của nhiều người hình thức gửi tiết kiệm chỉ dành cho những người "không biết làm gì với đồng tiền của mình".

Thế nhưng, trên thực tế, cổ đông có khi lại nhận cổ tức thấp hơn lãi suất ngân hàng rất nhiều. BIDV trả cổ tức 7%/năm cho cổ phiếu có mệnh giá 10.000 đồng/CP. Nhưng trên thị trường chứng khoán, cổ đông không bao giờ mua được cổ phiếu BID ở mệnh giá.

Giả sử cổ đông mua cổ phiếu BID ở thời điểm đầu năm 2016, cổ đông sẽ phải trả 19.180 đồng/CP (theo mức giá quy đổi). Như vậy, mức lãi thực tế của nhà đầu tư chỉ đạt khoảng 3,6%/năm.

Nhưng đó chưa phải "toàn cảnh" câu chuyện đầu tư vào cổ phiếu ngân hàng. Vì rót vốn vào cổ phiếu, nhà đầu tư kỳ vọng tìm kiếm lợi nhuận từ cổ tức và biến động giá. Thực tế năm 2016 ghi nhận biến động lớn về giá của cổ phiếu ngân hàng. Nhưng tính chung cả năm, khá nhiều mã giảm giá.

Đóng cửa năm 2016, BID dừng ở mức 14.200 đồng/CP, tương ứng mức giảm 26%. Điều đó có nghĩa, sau khi được bù bởi cổ tức, cổ đông BID đã thực lỗ tới 22,4%.

Tương tự như BID, cổ phiếu CTG của VietinBank cũng đi lùi. Năm 2016, VietinBank trả cổ tức 7%/năm. Nhưng nếu mua đầu năm, cổ đông phải chi 17.560 đồng/CP. Thực tế, "cổ tức thực" chỉ là 4%/năm,

Chưa kể, sau 1 năm giao dịch, cổ phiếu CTG giảm 3.120 đồng/CP, tương ứng 17,8%. Như vậy, cổ đông lỗ 13,8% khi rót vốn vào CTG.

Vietcombank trả cổ tức 8%/năm cho cổ phiếu có mệnh giá 10.000 đồng/CP. Nhưng trên thị trường chứng khoán, cổ đông không bao giờ mua được cổ phiếu VCB ở mệnh giá.

Ví dụ mua vào cổ phiếu VCB ở thời điểm đầu năm 2017, cổ đông chỉ nhận tiền lời gần 2%/năm cho khoản đầu tư vào Vietcombank. Tuy nhiên, cổ đông Vietcombank may mắn hơn một chút khi tính chung cả năm 2016, cổ phiếu VCB tăng giá.