Tội phạm liên quan tới tra tấn có tỷ lệ rất nhỏ

5 năm xét xử 10 vụ nhục hình

Vụ công an Cao Lãnh dùng nhục hình đánh chết người gây xôn xao dư luận

Bộ Công an vừa công bố dự thảo báo cáo quốc gia về thực thi Công ước của Liên Hiệp Quốc (LHQ) về chống tra tấn và các hình thức đối xử hoặc trừng phạt tàn bạo, vô nhân đạo hoặc hạ nhục con người (do Bộ chủ trì soạn thảo với sự tham gia của nhiều bộ, ngành liên quan).

Theo dự thảo, quyền không bị tra tấn hoặc đối xử hoặc trừng phạt tàn bạo, vô nhân đạo hoặc hạ nhục con người tại Việt Nam được quy định khá đầy đủ trong nhiều văn bản luật như Hiến pháp 2013, BLHS 1999, BLTTHS 2003, Luật Thi hành án hình sự 2010, BLHS 2015, BLTTHS 2015, Luật Thi hành tạm giữ, tạm giam 2015, Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự 2015…

Ở Việt Nam, tội phạm có tính chất tra tấn không phải là tội phạm phổ biến mà chỉ chiếm tỉ lệ rất nhỏ trong tổng số các tội phạm. Việt Nam không có nhiều vụ án liên quan đến bức cung, dùng nhục hình và mỗi vụ phát hiện có bức cung, dùng nhục hình đều được xử lý nghiêm minh. Từ 2011 đến 2015, tòa chỉ thụ lý, xét xử sơ thẩm 10 vụ án về tội dùng nhục hình, không có vụ án nào về tội bức cung, tội mua chuộc hoặc cưỡng ép người khác khai báo gian dối, cung cấp tài liệu sai sự thật.

Chẳng hạn vụ Lê Khắc Sáu (Công an TP Phan Rang-Tháp Chàm, Ninh Thuận) bị TAND tỉnh Ninh Thuận kết án năm năm tù về tội dùng nhục hình. Hay vụ Nguyễn Thân Thảo Thành, Nguyễn Minh Quyền, Phạm Ngọc Mẫn, Nguyễn Tấn Quang, Đỗ Như Huy (Công an TP Tuy Hòa, Phú Yên) bị TAND Cấp cao tại Đà Nẵng tuyên phạm tội dùng nhục hình với mức án cao nhất đến năm năm tù. Điều này cho thấy Việt Nam kiên quyết trừng trị mọi hành vi tra tấn, bức cung, dùng nhục hình; không bao che, dung túng cho bất kỳ ai, kể cả những cán bộ công quyền xâm phạm quyền cơ bản của con người, đồng thời khẳng định cam kết mạnh mẽ của Việt Nam trong việc tôn trọng và bảo vệ quyền con người.

Bên cạnh việc xử lý nghiêm minh, các chứng cứ là kết quả của hành vi dùng nhục hình cũng bị hủy bỏ trong quá trình tố tụng. Chẳng hạn trong vụ án mạng của ông Lý Văn Dũng, tháng 7/2013, Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Sóc Trăng đã khởi tố vụ án giết người và điều tra bảy người, trong đó có Trần Văn Đở, Thạch Sô Phách, Khâu Sóc. Trong quá trình điều tra, các điều tra viên Nguyễn Hoàng Quân, Triệu Tuấn Hưng đã dùng nhục hình đối với ba người này để buộc họ khai nhận tham gia sát hại ông Dũng. Sau quá trình điều tra, không có cơ sở kết luận Đở, Phách, Sóc phạm tội nên tháng 5/2014, Công an tỉnh Sóc Trăng đã đình chỉ điều tra vụ án, đình chỉ điều tra đối với họ. Các lời khai, chứng cứ thu thập được từ việc dùng nhục hình của các điều tra viên cũng bị hủy bỏ, không được sử dụng để buộc tội các nghi can trong vụ án.

Ký cam kết yêu cầu dẫn độ

Về dẫn độ, dự thảo báo cáo cho biết từ năm 2012 đến 2016, trong các yêu cầu dẫn độ mà Việt Nam đã gửi đến các nước đều khẳng định cam kết người bị yêu cầu dẫn độ sẽ không bị tra tấn hoặc đối xử hoặc trừng phạt tàn bạo, vô nhân đạo hoặc hạ nhục con người hay bị truy bức do có sự phân biệt về chủng tộc, tôn giáo, giới tính, quốc tịch, dân tộc, thành phần xã hội hoặc quan điểm chính trị. Đồng thời, Việt Nam cũng đề nghị các quốc gia yêu cầu Việt Nam dẫn độ cũng phải cam kết nội dung tương tự khi yêu cầu đẫn độ.

Ngoài ra, Luật tương trợ tư pháp năm 2007 đã có quy định không chuyển giao nếu có căn cứ cho rằng người bị kết án đó khi về nước mà mình mang quốc tịch để tiếp tục chấp hành án có thể bị tra tấn, trả thù hoặc truy bức tại nước tiếp nhận.

Các đơn vị chức năng của Bộ Công an Việt Nam thực hiện kiểm tra, phát hiện các đối tượng phạm tội bị cơ quan có thẩm quyền của nước ngoài, cảnh sát quốc tế truy nã đang lẩn trốn tại Việt Nam và phối hợp với các cơ quan, đơn vị có liên quan thực hiện các thủ tục cần thiết để bàn giao cho cơ quan chức năng của nước ngoài. Năm 2015, các đơn vị thuộc Bộ Công an Việt Nam đã trao trả 32 đối tượng thuộc danh sách truy nã của Interpol. Đến nay, Việt Nam cũng chưa có vụ việc trục xuất, trao trả hoặc dẫn độ nào liên quan đến tra tấn.

Từ năm 2011 đến đầu năm 2016, Bộ Công an Việt Nam đã thực hiện trục xuất hình sự 54 người theo quyết định của toà án; trục xuất 167 người theo thủ tục hành chính.

Theo luật sư Trần Thị Ngọc Nữ (đoàn luật sư TP HCM) báo cáo quốc gia về chống tra tấn là minh chứng thể hiện trách nhiệm của Việt Nam trong việc thực hiện công ước. Việc này có ý nghĩa rất lớn trong việc bảo vệ quyền con người của nước ta. Tất cả nhằm tạo ra một môi trường pháp lý tộ tụng công khai hơn.