Đằng sau cộng điểm ưu tiên vào đại học: Chảy máu chất xám và nhiều hệ lụy

Chảy máu chất xám

Nhiều năm phụ trách các dự án ở những địa bàn miền núi cho tôi thấy một sự thật rằng phần lớn những sinh viên đã về Hà Nội học đều không muốn quay trở lại quê nhà. Họ tìm mọi cách để ở lại Hà Nội, và do trình độ kém hơn, đặc biệt là ngoại ngữ, cộng với việc thiếu những mối quan hệ xã hội, họ không thể tìm được việc làm đúng ngành đúng nghề hoặc phải làm những công việc không phù hợp.

Hệ quả là lãng phí những năm đại học, lãng phí tuổi xuân của họ và lãng phí cho xã hội. Hơn nữa, việc họ gia nhập lực lượng lao động chất lượng thấp sau khi tốt nghiệp sẽ tạo thêm áp lực cho các đô thị về nhiều mặt, trong đó có việc xuống cấp hoặc trì trệ về chất lượng của các dịch vụ mà chính họ tham gia cung cấp.

Ở một khía cạnh khác, việc các thí sinh thành phố học giỏi thực sự nhưng vẫn bị trượt cũng là một sự lãng phí cho xã hội. Đa phần sẽ mất một đến vài năm để thi lại, và đa phần sẽ chọn thi vào những trường thấp điểm chỉ để lấy có tiếng là đã học đại học, rồi lại đi làm trái nghề.

Những người thực sự muốn học nghề mình yêu thích như ngành y, thì phải chọn thi vào trường y các tỉnh như Thái Nguyên, Tây Nguyên, Thái Bình... để rồi khi tốt nghiệp với tấm bằng "tỉnh lẻ" lại phải tốn những khoản lót tay khủng để tìm việc khi quay về Hà Nội hay TP. HCM.

Trong khi đó, việc các thí sinh giỏi ở địa phương đăng ký ra các trường ở HN hay TP. HCM lại khiến cho những trường ở địa phương luôn thiếu thí sinh chất lượng, khiến cho mặt bằng đào tạo ngày càng thấp so với các trường ở những đô thị lớn. Điều đó lại càng thúc đẩy các thí sinh địa phương thi vào các trường xa nơi mình ở. Một cái vòng luẩn quẩn đang được nâng đỡ bởi một chính sách tưởng chừng như rất nhân văn(!)

Các nước phương tây cũng tạo cơ hội cho các học sinh khó khăn vào đại học, nhưng không phải bằng cách cộng điểm, mà thông qua việc xem xét khía cạnh con người của thí sinh. Điều đó được thể hiện qua bài luận của thí sinh, qua thư giới thiệu của các thày cô, và qua phỏng vấn trực tiếp.

Việc tuyển sinh được thực hiện cực kỳ cẩn trọng để khẳng định rằng việc trao cơ hội học hành thí sinh đó cũng đồng nghĩa với việc đầu tư đúng chỗ cho một con người có khả năng quay trở lại đóng góp cho cộng đồng.

Đến khi nào thì chúng ta có thể chia tay với những chính sách tuyển sinh hời hợt của thời bao cấp để học cách văn minh như phương tây?

Diễn đàn Đầu tư Việt Nam 2027 (Vietnam Investment Forum 2027)

Thời gian: Ngày 12/11/2026
Địa điểm: Shilla Monogram Hanoi Westlake, số 6 Hoàng Minh Thảo, Tây Hồ Tây, Hà Nội

Là sự kiện thường niên quy tụ các chuyên gia đầu ngành, Diễn đàn Đầu tư Việt Nam 2027 mang đến những góc nhìn chuyên sâu về triển vọng đầu tư và cơ hội trên thị trường năm 2027.

Trong khuôn khổ sự kiện, Ban tổ chức sẽ công bố Best Retail Brokers 2026 - Bảng xếp hạng công ty chứng khoán có dịch vụ bán lẻ tốt nhất thị trường Việt Nam.

Hãy tham gia đánh giá chất lượng dịch vụ công ty chứng khoán, góp phần phản ánh trải nghiệm thực tế của nhà đầu tư và có cơ hội nhận vé mời tham dự Diễn đàn.

Đánh giá chất lượng dịch vụ
công ty chứng khoán của bạn

Cùng cộng đồng đầu tư đón đầu xu hướng, cập nhật góc nhìn chuyên gia và khám phá cơ hội đầu tư năm 2027. Đăng ký ngay để nhận ưu đãi vé Early Bird, giảm hơn 30%!

Mua Vé Early Bird
Giảm Hơn 30%