Tổng hợp kiến thức tiếng Việt cho bé chuẩn bị vào lớp 1 và đang học lớp 1

Chị Phan Hồ Điệp – mẹ Nhật Nam chia sẻ các kiến thức tiếng Việt cũng như các kỹ năng cho bé chuẩn bị vào lớp 1 và đang học lớp 1.
 

Những tranh cãi về cách đánh vần tiếng Việt gần đây khiến nhiều bậc phụ huynh có con sắp vào lớp 1 hoang mang lo lắng. Đa phần những lo lắng này đến từ việc bố mẹ có thể không biết cùng con học thế nào và con sẽ bị "loạn" khi học tiếng Việt. Nếu bạn cũng đang lo lắng về việc học tiếng Việt của con, có thể tham khảo bài chia sẻ tổng hợp kiến thức tiếng Việt cho bé chuẩn bị vào lớp 1 và đang học lớp 1 của chị Phan Hồ Điệp - mẹ Nhật Nam sau đây.

tong hop kien thuc tieng viet cho be chuan bi vao lop 1 va dang hoc lop 1
Những tranh cãi về cách đánh vần tiếng Việt những ngày gần đây khiến nhiều phụ huynh lo lắng. (Ảnh: VTV)

Với các bé chuẩn bị vào lớp 1

Về kỹ năng đọc

Đặt và trả lời câu hỏi về những lựa chọn liên quan đến đọc: Con muốn đọc quyển sách này…/ Con chọn đọc sách này…/ Mẹ sẽ đọc cho con quyển gì?...

Xác định được bối cảnh (thời gian, địa điểm), các nhân vật chính trong truyện (từ 1-2 nhân vật), xác định các sự kiện (diễn biến chính) trong câu chuyện: Câu chuyện bắt đầu là… Tiếp theo là…/ Kết thúc là. Một số bạn có thể nói được chi tiết mà mình thích nhất trong truyện.

Có thể kể lại một số câu chuyện đơn giản. Có thể dùng tranh để nói một vài chi tiết: Tranh vẽ ai? Có màu gì? Nét mặt của nhân vật trong tranh như thế nào?

Hiểu về kĩ thuật đọc cơ bản: Đọc từ trên xuống dưới, từ trái sang phải, đọc lần lượt trang này sang trang khác.

Có thể nhận ra một số tên gọi và chữ cái in hoa.

Hiểu rằng, câu được tạo nên bởi các tiếng (nhờ trò chơi vỗ tay theo từng nhịp ngắt tiếng, ví dụ Con/ yêu/ mẹ.

Biết rằng có những tiếng cùng vần với nhau (nhờ trò chơi làm thơ kiểu buồn cười: Tôi là mèo/ Giỏi leo trèo/ Kêu meo meo/ Hay ưỡn ẹo/ Không thích kẹo…)

Hiểu một chút về từ ghép (nhờ trò chơi ghép từ, cụm từ, ví dụ: con chim/ chim chích/ chích bông/ bông ngoáy tai/ tai thỏ…)

Nhận biết bảng chữ cái và biết đọc bảng chữ cái theo tên âm (a, bờ, cờ, dờ…). Như vậy có sự khác biệt giữa tên chữ và tên âm: Chữ “bê” đọc là “bờ”. Chữ “xê” đọc là “cờ”.

Bết đánh vần những tiếng đơn giản. (cách đánh vần có thể theo thứ tự từ âm đầu- vần- tiếng, ví dụ: bờ- ô- bô- sắc-bố. Một số bạn đánh vần kiểu: bờ- bố; mờ- mẹ, cũng không sao).

Nhận ra chữ viết tên của mình.

Nhận ra một số chữ đơn giản, trong những cuốn sách quen thuộc.

tong hop kien thuc tieng viet cho be chuan bi vao lop 1 va dang hoc lop 1
Những kiến thức tiếng Việt bố mẹ cần chuẩn bị cho con bao gồm kỹ năng đọc, viết/ vẽ, nói và nghe. (Ảnh: Parenting)

Về kỹ năng viết/ vẽ

Vẽ một nhân vật nào đó trong cuốn sách.

Biết sắp xếp các bức tranh theo thứ tự diễn biến của một câu chuyện đơn giản.

Về kỹ năng nói và nghe

Biết lắng nghe người khác, không cắt ngang khi bạn đang phát biểu.

Biết thay phiên nhau nói khi ở trong nhóm.

Biết làm theo hướng dẫn bằng lời (thông thường bao gồm ba chỉ dẫn: Con mở cửa, lấy cho mẹ cốc nước rồi đem cho mẹ).

Biết đặt và trả lời câu hỏi.

Biết tả một chút về một người hoặc một đồ vật, con vật nào đó. Ví dụ: Bác ấy có tóc đen/ Bác ấy cao/ Con mèo màu trắng/ Quyển sách dày…

Với các bé đang học lớp 1

Vào lớp 1, các bé sẽ làm quen với khái niệm TIẾNG- TỪ- CHỮ- ÂM- CHỮ CÁI. Nhưng đều là theo cách rất tự nhiên: cô nhắc nhiều lần và các bé nhớ.

Các bé sẽ hiểu về tiếng qua việc đọc, ví dụ câu “con yêu mẹ có 3 tiếng”. Nhưng những tiếng đó khi viết được gọi là chữ (câu trên có ba chữ).

Các chữ được tạo bởi chữ cái. Ví dụ: Chữ “mẹ” có hai chữ cái là “m” và “e”.

Các bé cũng sẽ biết cách đánh vần một cách chính thống (từ âm đầu ghép với phần vần - thanh điệu - thành tiếng, ví dụ tiếng “thiện”: thờ- iên- thiên- nặng- thiện

Trong tiếng Việt có một số trường hợp bất quy tắc đó là một âm ghi bằng hai hoặc ba con chữ (chữ cái). Trường hợp c, k, q mà mọi người tranh luận nhiều trong thời gian qua là một trong số những bất quy tắc đó vì một âm (cờ) ghi bằng ba con chữ.

Để giải quyết bất hợp lý này, chương trình đại trà chủ trương phân biệt chính tả cho học sinh nhờ đánh vần/ đọc.

Tiếng có âm đầu “c” thì đánh vần là “cờ”.

Tiếng có âm đầu “k” thì đánh vần là “ka”

Tiếng có âm đầu “q”thì ghép luôn với âm đệm “u” để thành tổ hợp “quờ”.

Ví dụ: Cờ- a- ca- sắc cá; ka- iêm- kiêm- sắc- kiếm; quờ- yên- quyên.

Chỉ duy nhất có tiếng “quốc” là đặc biệt do âm đệm (u) và âm đứng đằng sau (ô) đều là tròn môi nên khi đánh vần, thêm cho phần vần một âm u ( cho dễ phát âm) nên thành vần “uốc”: quờ- uốc- quốc- sắc- quốc. (phân biệt với “cuốc” trong từ “cái cuốc”, đánh vần là cờ- uốc- cuốc- sắc- cuốc). Việc bỏ đi một âm u này cũng giống như việc bỏ đi một âm i trong tiếng “gì”- giờ- i- gii- huyền- gì.

Việc dạy học vần theo cách trả về đúng bản chất ngữ âm m “cờ” cho cả ba chữ) của bộ sách giáo khoa thực nghiệm cũng không gây khó khăn cho các bé đâu, mình nghĩ là như thế.

Có một số những vấn đề khác nảy sinh trong quá trình học vần. Ví dụ, hôm trước có một phụ huynh kể chuyện con đi học về thắc mắc, “tại sao không viết là Ă giời ơi mà viết là Á giời ơi”. Nguyên nhân là: “ă” chỉ là chữ cái còn “á” là tiếng bao gồm âm chính và thanh. Khi muốn xuất hiện trong một tổ hợp các tiếng tạo thành câu, đương nhiên mình phải viết dưới dạng là “á”.

tong hop kien thuc tieng viet cho be chuan bi vao lop 1 va dang hoc lop 1
Vào lớp 1, các bé sẽ qua giai đoạn học vần (kéo dài đến qua học kì 1). Bé sẽ đọc ê a, vừa đọc vừa ghép. (Ảnh: Parenting)

Vào lớp 1, các bé sẽ qua giai đoạn học vần (kéo dài đến qua học kì 1). Bé sẽ đọc ê a, vừa đọc vừa ghép.

Nhưng khi con đã học khoảng 3,4 tuần, bạn cố gắng khuyến khích con bên cạnh đọc thành tiếng còn “đọc bằng mắt” có nghĩa là quá trình đánh vần diễn ra trong đầu.

Sẽ có hiện tượng “đọc vẹt” do chỉ ghi nhớ cách đọc của cô mà nhắc lại nên bạn có thể kiểm tra bằng cách để con chỉ tay vào các con chữ hoặc đánh vần.

Bạn tiếp tục chơi những trò chơi về ngôn ngữ như khi con chưa đi học nhưng tăng dần độ khó, ví dụ tìm một câu mà toàn tiếng bắt đầu bằng âm “B”, kiểu: Bà béo bán bánh bèo bên bờ biển.

Quan trọng nhất, bạn nên cùng con đọc sách. Trẻ sẽ học được rất nhiều điều qua việc đọc sách: viết đúng chính tả, cách viết hoa, cách dùng dấu câu, cách viết câu… có lợi vô cùng.

Các cô giáo trong các buổi họp phụ huynh cũng đừng “bỏ ngỏ” rằng, học khó lắm, phụ huynh đừng dạy rồi sai. Chỉ cần hướng dẫn phụ huynh những việc có thể thực hành cùng con như cùng con đọc sách, cùng con làm thiệp, cùng con chơi trò chơi ngôn ngữ… như thế tâm lý hoang mang cũng bớt đi, phụ huynh cũng sẽ vì thế mà hợp tác hơn.

Trong mọi điều các bạn cứ an tâm rằng, các con đang học tiếng mẹ đẻ. Làm gì có ngôn ngữ nào thiêng liêng và ấm áp đến thế. Cho nên cứ để con vui vẻ tiếp nhận. Vì thế bố mẹ đừng sợ khi con vào lớp 1 nhé!

XEM THÊM

tong hop kien thuc tieng viet cho be chuan bi vao lop 1 va dang hoc lop 1 Mẹ Nhật Nam: Kinh nghiệm cho con vào lớp 1 để con không sợ học ngay từ vạch xuất phát

Để con không sợ học ngay từ vạch xuất phát, bố mẹ cần phải chuẩn bị kỹ lưỡng cho con vào lớp 1.

tong hop kien thuc tieng viet cho be chuan bi vao lop 1 va dang hoc lop 1 3 lý do tại sao bố mẹ không nên kèm con học tại nhà

Trang Brightside chỉ ra 3 lý do bố mẹ không nên kèm con học tại nhà.

tong hop kien thuc tieng viet cho be chuan bi vao lop 1 va dang hoc lop 1 'Khi con vào lớp 1, con thích được khen'

Trước thềm năm học mới, các bậc cha mẹ dường như vẫn “canh cánh” nỗi lòng khi con vào lớp 1. Với nhiều năm liên ...

tong hop kien thuc tieng viet cho be chuan bi vao lop 1 va dang hoc lop 1 Vừa là mẹ, vừa là giáo viên, tôi kì vọng chọn trường cho con như thế nào?

Vừa là mẹ, vừa là giáo viên, tôi có những kỳ vọng nhất định với hệ thống trường học, cụ thể là trường tiểu học ở ...

tong hop kien thuc tieng viet cho be chuan bi vao lop 1 va dang hoc lop 1 ‘Nguy hiểm nhất khi vào lớp 1 không phải là chưa biết đọc, biết viết'

Có nên cho con học chữ trước khi vào lớp 1 là băn khoăn của rất nhiều bậc phụ huynh. Nhà báo Thu Hà (mẹ ...

chọn
Hình ảnh KCN Sạch rộng gần 145 ha đang xây dựng ở huyện Ân Thi và Khoái Châu, Hưng Yên
Khu công nghiệp Sạch tỉnh Hưng Yên có quy mô 143,08 ha, tổng vốn đầu tư 1.788,59 tỷ đồng, hoạt động đến năm 2071 tại xã Hồng Tiến, huyện Khoái Châu và xã Xuân Trúc, huyện Ân Thi, tỉnh Hưng Yên.